Đồng hồ thời trang và kính mát là hai món phụ kiện có "thông số kỹ thuật" mà khách tin theo chữ in trên sản phẩm: chống nước bao nhiêu mét, tròng có chống tia cực tím không. Khi lấy sỉ ở Quảng Châu, việc của chủ shop là kiểm những thông số đó ở mức làm được tại sạp, mô tả đúng khi bán, và tránh hoàn toàn hàng mang nhãn hiệu của người khác.
Đồng hồ và kính bán ở các khu phụ kiện, có những toà chuyên đồng hồ quanh khu ga Quảng Châu được nhiều người nhắc tới. Đây cũng là nhóm hàng nhái thương hiệu xuất hiện nhiều, nên phần cảnh báo không phải hình thức. Bài này nói về đồng hồ thời trang dùng máy quartz giá phổ thông và kính mát thời trang; đồng hồ cơ cao cấp và kính thuốc là những mảng khác, cần chuyên môn riêng.
Hàng nhái: vạch ranh giới trước khi bước vào sạp
Ở các khu đồng hồ, kính, bạn có thể gặp hàng mang tên, logo, kiểu mặt số đặc trưng của các thương hiệu nổi tiếng mà không phải hàng chính hãng. Có nơi bày công khai, có nơi giới thiệu khi khách hỏi. Phần này nên tránh hoàn toàn, vì bán hàng giả mạo nhãn hiệu ở Việt Nam là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, có thể bị tịch thu, xử phạt theo quy định hiện hành, và khiến tài khoản bán hàng online bị khoá.
Với đồng hồ và kính, ranh giới đôi khi tinh vi hơn túi xách: không có logo nhưng mặt số, dây, hộp được làm gần giống hệt một mẫu nổi tiếng. Kiểu dáng đặc trưng cũng có thể được bảo hộ. Hãy chọn mẫu không gắn với thương hiệu cụ thể nào, hoặc mẫu mang nhãn riêng của xưởng, hoặc đặt nhãn riêng của shop với kiểu dáng của bạn.
Có một lợi ích thực tế của việc giữ ranh giới này: khi không bán hàng nhái, bạn có thể mô tả sản phẩm thẳng thắn, đăng ảnh rõ ràng, nhận phản hồi công khai, và xây khách quay lại. Shop bán hàng nhái luôn phải bán lén, và mỗi đơn là một rủi ro.
Đồng hồ thời trang: máy, mặt kính và chữ "chống nước"
Phần lớn đồng hồ thời trang ở chợ sỉ dùng máy quartz (石英机芯, shíyīng jīxīn), chạy bằng pin, độ chính xác đủ cho dùng hằng ngày. Chất lượng máy khác nhau theo nguồn: máy tốt chạy đều, ít lệch giờ, pin bền; máy kém dễ chết khi va chạm, lệch giờ nhanh. Ở sạp bạn không mở được máy, nhưng hỏi được máy loại gì, và để ý những dấu hiệu bên ngoài.
Mặt kính thường là kính khoáng hoặc kính nhựa; kính sapphire là loại cứng hơn nhiều nhưng ít gặp ở hàng giá thời trang, nếu sạp nói có thì nên hỏi kỹ. Dây có thể là da PU, da thật, thép không gỉ, hợp kim, silicon; dây kim loại cần kiểm khoá gập và các mắt dây, dây PU cần kiểm chỗ gập ở lỗ khoá.
Chữ chống nước (防水, fángshuǐ) in trên đáy hoặc mặt đồng hồ thường đi kèm con số mét hoặc ATM. Đây là chỗ khách hiểu nhầm nhiều nhất: theo cách hiểu phổ biến của ngành đồng hồ, mức như 30 mét hay 3 ATM chỉ chịu được nước bắn, mưa, rửa tay, không phải để bơi; mức cao hơn mới phù hợp cho bơi lội. Khi bán, hãy dịch con số thành lời hướng dẫn cụ thể, ví dụ "đi mưa, rửa tay được; không đeo khi tắm, bơi", thay vì chỉ ghi "chống nước".
Kiểm đồng hồ tại sạp
Lấy vài chiếc trong hàng lô, không chỉ chiếc trưng, và kiểm:
- Máy chạy: kim giây chạy đều, không giật, không đứng; so giờ với điện thoại, ghi lại để kiểm lần nữa khi về phòng.
- Núm chỉnh: kéo ra đẩy vào nhẹ nhàng, xoay chỉnh giờ trơn; núm lỏng là chỗ nước và bụi vào.
- Kim và mặt số: kim không chạm nhau, không chạm mặt kính; mặt số không có bụi, vết keo bên trong.
- Mặt kính: không trầy, không bọt, gắn khít với vỏ.
- Dây và khoá: đóng mở khoá nhiều lần; dây kim loại tháo mắt được để chỉnh cỡ; dây da không nứt ở lỗ khoá.
- Lớp mạ vỏ: màu đều, không bong ở cạnh, mặt đáy; đáy đồng hồ tiếp xúc da cổ tay, cũng cần lưu ý kim loại gây kích ứng như với trang sức.
Đặt tất cả đồng hồ đã mua chạy qua một đêm, sáng hôm sau so giờ. Chiếc nào lệch nhiều, chết máy, hoặc kim bị kẹt thì báo sạp ngay khi còn ở Quảng Châu. Đồng hồ chết máy sau vài ngày ở tay khách là lỗi gây mất uy tín nhanh nhất.
Pin trong đồng hồ: chuyện nhỏ khi bán, chuyện lớn khi gửi hàng
Đồng hồ quartz chứa pin cúc áo. Pin ít khi là vấn đề với người đeo, nhưng là vấn đề với vận chuyển: hàng hoá có pin, đặc biệt pin lithium, có những quy định riêng về đóng gói và khai báo, chặt nhất với đường hàng không. Một kiện chứa nhiều đồng hồ có pin có thể bị từ chối, bị giữ lại hoặc phải đi đường khác nếu không đóng gói, khai báo đúng.
Trước khi gom đồng hồ vào kiện, hãy hỏi đơn vị vận chuyển hoặc kho gom họ có nhận hàng có pin không, cần đóng gói và khai báo thế nào. Một số người chọn cách tháo pin hoặc lấy đồng hồ có miếng cách điện để máy không chạy trong lúc vận chuyển; điều đó vừa giữ pin, vừa có thể thuận hơn cho việc gửi. Nhưng quy định cụ thể bạn phải hỏi theo tuyến và cách gửi hiện hành, không tự suy đoán.
Khi bán, ghi rõ loại pin và gợi ý thay pin ở tiệm sửa đồng hồ. Với đồng hồ trẻ em có pin, chú ý nắp pin phải được vặn chặt hoặc cần dụng cụ mới mở được, vì pin cúc áo là vật nguy hiểm nếu trẻ nuốt phải.
Kính mát: tròng tối không có nghĩa là chống tia cực tím
Kính mát thời trang ở chợ thường ghi UV400, phân cực, chống chói. Mỗi chữ có ý nghĩa khác nhau và có cách kiểm khác nhau:
| Thông số | Chữ hay gặp | Ý nghĩa | Kiểm ở sạp thế nào |
|---|---|---|---|
| Chống tia cực tím | UV400, 防紫外线 (fáng zǐwàixiàn) | Tròng chặn tia cực tím có bước sóng tới 400 nm | Một số sạp có máy đo UV cầm tay; không có thì chỉ dựa vào cam kết và nguồn |
| Phân cực | 偏光 (piānguāng) | Giảm chói phản xạ từ mặt nước, mặt đường | Xoay hai chiếc kính phân cực chồng lên nhau: tới một góc sẽ tối hẳn |
| Độ tối tròng | Màu khói, nâu, xanh lá… | Giảm độ sáng, không liên quan trực tiếp tới chống UV | Nhìn qua tròng; không dùng độ tối để đoán khả năng chống UV |
| Méo hình | — | Tròng kém làm vật nhìn qua bị cong, gợn | Nhìn một đường thẳng như mép cửa, di chuyển kính chậm xem đường có uốn không |
Điểm quan trọng nhất cần hiểu: tròng tối mà không chặn tia cực tím có thể có hại hơn không đeo kính, vì trong bóng tối của tròng, đồng tử mở rộng, cho nhiều tia cực tím vào mắt hơn. Vì vậy, lời cam kết UV400 trên kính bạn bán phải có cơ sở. Hàng chợ in sẵn nhãn UV400 không phải hiếm; ưu tiên sạp có máy đo cho bạn xem, hoặc nguồn có giấy kiểm nghiệm, và kiểm quy định hiện hành về kính mắt khi bán ở Việt Nam.
Kiểm gọng, bản lề và chuẩn bị giấy tờ khi bán
Gọng kính thời trang thường bằng nhựa hoặc kim loại mạ. Kiểm bản lề: mở gập nhiều lần, gọng không lỏng, ốc bản lề có chắc không. Kiểm hai bên cân nhau khi đặt kính úp trên mặt phẳng; gọng lệch làm kính đeo bị nghiêng. Vuốt mép gọng và đệm mũi xem có cạnh sắc không. Kính trẻ em cần gọng dẻo, không có chi tiết nhỏ dễ rời.
Đóng gói kính trong hộp cứng hoặc túi vải riêng, tránh để tròng chạm nhau hay chạm vật cứng trong kiện. Đồng hồ nên để trong hộp nhỏ hoặc túi xốp, mặt kính không đè lên nhau. Cả hai nhóm đều nhẹ nhưng dễ trầy, nên đặt ở phần trên của kiện, không để hàng nặng đè.
Khi bán, nhãn phụ tiếng Việt cần thông tin về sản phẩm theo quy định về nhãn hàng hoá. Với kính mát, đồng hồ, một số thông tin như chất liệu, khả năng chống nước, chống tia cực tím là thứ khách dựa vào để quyết định, nên phải ghi đúng và có căn cứ. Một số nhóm hàng có thể chịu yêu cầu chất lượng riêng; kiểm theo quy định hiện hành và giữ chứng từ nguồn gốc của từng lô.
Kính mát trẻ em và kính đi đường: cần thận trọng hơn
Mắt trẻ em nhạy cảm với tia cực tím hơn mắt người lớn, nên kính mát cho trẻ cần đúng là có khả năng chống tia cực tím, không chỉ là đồ chơi có tròng màu. Kính trẻ em ở chợ nhiều kiểu dáng ngộ nghĩnh, giá mềm, nhưng khả năng chống UV không phải lúc nào cũng có cơ sở. Với nhóm này, chỉ lấy ở nguồn chứng minh được thông số, và gọng phải dẻo, không có chi tiết nhỏ dễ rời, không có cạnh sắc.
Kính dùng khi lái xe, đi xe máy cũng cần cẩn trọng. Tròng quá tối làm giảm tầm nhìn khi vào bóng râm, đường hầm, lúc chạng vạng; một số màu tròng làm sai lệch màu đèn tín hiệu. Tròng méo hình gây mỏi mắt và chóng mặt khi đeo lâu. Khi bán kính cho mục đích này, hãy mô tả rõ độ tối tròng và khuyên khách không đeo kính tối khi trời tối.
Nói chung, đừng quảng cáo kính mát thời trang như sản phẩm bảo vệ mắt chuyên dụng. Mô tả đúng thông số có căn cứ, gợi ý khách có vấn đề về mắt nên hỏi chuyên gia nhãn khoa, và giữ chứng từ nguồn gốc của từng lô để trả lời khi khách hoặc cơ quan quản lý hỏi.
Viết mô tả sản phẩm: dịch thông số thành lời dùng được
Khách ít khi hiểu "3 ATM", "UV400", "polarized" nghĩa là gì trong đời sống. Một trang sản phẩm tốt dịch các con số này thành hướng dẫn: đồng hồ "đeo đi mưa, rửa tay được; tháo ra khi tắm, bơi"; kính "chặn tia cực tím theo thông số UV400 của nhà sản xuất; tròng phân cực giảm chói khi lái xe ban ngày". Viết như vậy vừa giúp khách dùng đúng, vừa giới hạn kỳ vọng ở mức sản phẩm đáp ứng được.
Ghi thêm chất liệu dây, vỏ, gọng, loại pin, cách thay pin, cách vệ sinh tròng kính. Những dòng này tốn vài phút viết mỗi mẫu nhưng giảm đáng kể câu hỏi lặp lại và đổi trả. Không viết những gì bạn không kiểm được: "chống xước tuyệt đối", "bảo hành máy nhiều năm" khi sạp không cam kết là tự đặt mình vào thế khó.
Ảnh cũng là một phần của mô tả. Chụp đồng hồ trên cổ tay thật để khách thấy kích thước mặt so với cổ tay; chụp kính trên khuôn mặt hoặc ít nhất đặt cạnh vật quen thuộc để thấy cỡ gọng. Ảnh do sạp cung cấp thường đẹp hơn hàng thật; ảnh bạn tự chụp hàng đã về tay mới là thứ khách nhận được.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ ghi chống nước 3 ATM có đeo đi bơi được không?
Theo cách hiểu phổ biến của ngành đồng hồ, mức 3 ATM hay 30 mét chỉ chịu được nước bắn, mưa, rửa tay, không phù hợp để bơi hay tắm. Khi bán, hãy dịch con số thành hướng dẫn cụ thể cho khách để tránh hỏng máy và khiếu nại.
Kính tròng càng tối có chống tia cực tím càng tốt không?
Không. Độ tối của tròng không quyết định khả năng chặn tia cực tím. Tròng tối mà không chống UV có thể có hại vì đồng tử mở rộng khi nhìn qua tròng tối. Hãy dựa vào thông số UV400 có cơ sở, tốt nhất là được đo bằng máy hoặc có giấy kiểm nghiệm.
Làm sao kiểm kính phân cực ở sạp?
Lấy hai chiếc kính phân cực, đặt tròng chồng lên nhau rồi xoay một chiếc. Tới một góc nhất định, vùng chồng nhau sẽ tối hẳn. Nếu không tối, ít nhất một chiếc không phải tròng phân cực. Có thể thử nhìn mặt nước, mặt kính có phản chiếu để thấy chói giảm.
Gửi đồng hồ có pin về Việt Nam có gặp khó khăn không?
Có thể, vì hàng có pin, nhất là pin lithium, có quy định riêng về đóng gói và khai báo khi vận chuyển, chặt nhất với đường hàng không. Hỏi đơn vị vận chuyển trước khi gom hàng, và làm theo hướng dẫn hiện hành của họ thay vì tự đoán.
Đồng hồ không logo nhưng giống mẫu nổi tiếng có bán được không?
Rủi ro. Kiểu dáng đặc trưng cũng có thể được bảo hộ, và sao chép sát có thể bị coi là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chọn mẫu không gắn với thương hiệu cụ thể, mẫu mang nhãn riêng của xưởng, hoặc đặt nhãn riêng của shop.
Mua đồng hồ về thấy chạy lệch giờ thì làm gì?
Cho tất cả đồng hồ chạy qua một đêm khi còn ở Quảng Châu rồi so giờ, báo sạp ngay những chiếc lệch nhiều hoặc chết máy. Về Việt Nam mới phát hiện thì việc đổi khó hơn nhiều. Ghi lại sạp có tỷ lệ lỗi cao để tránh ở chuyến sau.