Lấy giày dép trực tiếp tại xưởng ở Quảng Châu thường bắt đầu từ chính các sạp giày ở chợ sỉ: sạp nào là cửa trưng bày của xưởng thì có thể nhận đặt theo mẫu, đổi màu, đổi chất liệu, với lô tối thiểu tính theo màu và theo dải size. Khác với quần áo, giày gắn với phom (楦头, xuàntóu) và khuôn đế, nên mọi thay đổi về dáng đều tốn kém hơn và cần thử mẫu kỹ hơn.
Quảng Châu được biết đến là nơi sản xuất nhiều giày nữ thời trang; xưởng nằm rải ở các quận ngoại vi, trong khi sạp bán sỉ tập trung ở những khu quen thuộc như quanh ga Quảng Châu. Bài này giúp bạn hiểu xưởng giày làm việc thế nào, khi nào nên đi sâu tới xưởng, cần gửi gì, thử mẫu ra sao và vì sao xưởng đòi số lượng tối thiểu như vậy.
Xưởng giày ở Quảng Châu nằm ở đâu và hợp với ai
Quảng Châu có truyền thống sản xuất giày nữ, giày thời trang, nhiều xưởng vừa và nhỏ nằm ở các quận phía bắc và ven nội thành như Bạch Vân (白云), cùng các vùng sản xuất đồ da ở Hoa Đô (花都). Các thành phố lân cận trong tỉnh cũng có cụm giày lớn, nhưng đó là chuyến đi sang nơi khác. Địa chỉ xưởng thay đổi khá nhanh do giá thuê mặt bằng và quy hoạch, nên thông tin cụ thể luôn cần kiểm lại trước chuyến đi.
Phần lớn xưởng không đón khách lạ. Họ bán qua sạp ở chợ sỉ, qua khách quen, hoặc làm hàng cho các thương hiệu. Một shop nhỏ đến gõ cửa xưởng mà không có người giới thiệu thường chỉ được tiếp ở mức hỏi han. Cửa vào thực tế là các sạp ở khu sỉ giày, nơi nhiều gian hàng chính là showroom của xưởng.
Lấy tại xưởng hợp với shop đã bán giày ổn định, biết rõ mẫu nào hợp khách, và muốn một trong ba điều: giá tốt hơn khi lấy số lượng lớn của một mẫu, mẫu được chỉnh theo khách mình (màu, chất liệu, chiều cao gót), hoặc nguồn hàng ổn định để đặt lại nhiều lần. Với shop mới bán giày, lấy ở sạp vẫn là bước nên làm trước, để biết size nào chạy, chất liệu nào ít bị trả.
Vì sao đặt giày khó hơn đặt quần áo
Một chiếc áo đổi dáng chỉ cần sửa rập giấy. Một đôi giày đổi dáng thường phải đổi phom, tức khối hình bàn chân bằng nhựa hoặc gỗ mà mũ giày được căng lên để tạo hình. Mỗi phom có đủ các size, và một bộ phom là khoản đầu tư của xưởng. Vì vậy xưởng thích làm giày trên những phom họ đã có, chỉ đổi kiểu mũ giày, chất liệu và màu.
Đế giày cũng vậy. Đế đúc từ cao su, PU, TPR hay EVA cần khuôn riêng cho từng size. Nếu bạn muốn một kiểu đế mới, xưởng hoặc nhà cung cấp đế phải làm khuôn, chi phí và thời gian tăng lên đáng kể. Phần lớn xưởng nhỏ mua đế có sẵn từ các nhà làm đế, nên lựa chọn đế bị giới hạn trong những gì thị trường đang có.
Hệ quả cho người đặt: thay đổi màu, chất liệu mũ giày, chi tiết trang trí là dễ; thay đổi dáng mũi, chiều cao gót, kiểu đế là khó và tốn kém. Khi đặt lô đầu, hãy chọn mẫu dựa trên phom và đế xưởng đang có, rồi chỉ chỉnh những thứ không đụng tới khuôn. Đó là cách giữ lô tối thiểu và chi phí ở mức shop nhỏ chịu được.
Tìm xưởng qua sạp giày: dấu hiệu và câu hỏi
Ở các toà nhà sỉ giày, một sạp có xưởng phía sau thường để lộ vài dấu hiệu. Quan sát trước, rồi hỏi:
- Hàng trưng có chung một "tay nghề": cùng kiểu đế, cùng phom, cùng cách hoàn thiện mép trên nhiều mẫu khác nhau.
- Có đủ dải size và nhiều màu cho mỗi mẫu: xưởng có hàng theo lô; sạp bán lại hay thiếu size.
- Chủ sạp nói được về chất liệu và đế: da gì, PU loại nào, đế cao su hay TPR, keo dán hay may đế.
- Nhận đổi màu, đổi chất liệu ngay: câu hỏi "có thể đổi màu không" (可以换颜色吗, kěyǐ huàn yánsè ma) được trả lời kèm thời gian và số lượng cụ thể.
- Có cuốn ảnh mẫu đang làm, mẫu sắp ra: sạp của xưởng thường có mẫu chưa lên kệ để giới thiệu khách quen.
Khi đã lấy hàng ổn định ở một sạp như vậy vài lần, đề nghị đặt riêng sẽ được nghe nghiêm túc hơn. Một số chủ sạp đồng ý đưa khách quen tới xưởng xem; khi đó, quan sát dây chuyền: khu cắt, khu may mũ giày, khu gò và dán đế, khu kiểm hàng. Một xưởng có khu kiểm hàng riêng và hàng chờ giao được xếp gọn thường làm việc có nề nếp hơn.
Hồ sơ đặt giày: những gì cần chốt bằng chữ
Đặt giày cần chốt nhiều chi tiết hơn quần áo. Bảng dưới đây liệt kê những mục nên có trong tin nhắn hoặc phiếu đặt, kèm chữ Hán thường dùng:
| Mục | Chữ thường dùng | Cần ghi gì |
|---|---|---|
| Mẫu gốc | 样鞋 (yàngxié) | Mã mẫu của xưởng hoặc ảnh, giày mẫu tham chiếu |
| Chất liệu mũ giày | 鞋面 (xiémiàn) | Da bò, da PU, vải, da lộn…; màu, độ dày |
| Lót trong | 内里 (nèilǐ) | Da, vải, PU; lót đế có đệm hay không |
| Đế | 鞋底 (xiédǐ) | Cao su, TPR, PU, EVA; màu đế; dán keo hay may đế |
| Gót | 鞋跟 (xiégēn) | Chiều cao, kiểu gót, chất liệu, có bọc hay không |
| Dải size | 码数 (mǎshù) | Từ size nào đến size nào, số đôi mỗi size |
| Đóng gói | 包装 (bāozhuāng) | Có hộp hay không, giấy độn, túi chống bụi, số đôi mỗi thùng |
Mỗi mục chốt bằng chữ là một tranh cãi được tránh trước. Đặc biệt với đế và gót: nếu không ghi, xưởng có thể dùng loại đế đang có sẵn rẻ hơn khi loại trong mẫu tạm hết, và bạn chỉ phát hiện khi hàng đã về. Ghi rõ "không đổi chất liệu nếu chưa hỏi" là câu nên có trong mọi đơn đặt giày.
Giày mẫu: thử bằng chân, không chỉ bằng mắt
Khi xưởng làm giày mẫu theo đơn của bạn, hãy thử bằng cách mang thật, không chỉ ngắm. Nhờ vài người có cỡ chân phổ biến trong khách của shop mang thử, đi bộ ít nhất vài trăm bước, lên xuống cầu thang nếu là giày cao gót. Ghi lại cảm giác ở mũi chân, gót, mu bàn chân, vòm chân. Nhiều lỗi chỉ lộ ra sau mười lăm phút đi bộ: cấn gót, cọ ngón út, lòng giày trơn trượt.
Với giày cao gót, kiểm độ vững khi đứng một chân, gót có rung khi bước mạnh không, độ dốc lòng giày có đẩy chân trượt về mũi không. Với dép và giày đế bệt, kiểm độ uốn của đế ở vùng mũi chân: đế quá cứng khiến bước đi khó chịu và đế dễ gãy, đế quá mềm thì nhanh mòn và không đỡ chân.
Giữ một đôi giày mẫu đã duyệt làm chuẩn. Ghi ngày duyệt, chụp ảnh từ nhiều góc, cân trọng lượng một chiếc. Khi hàng lô ra, so với đôi mẫu: cùng màu, cùng chất liệu, cùng trọng lượng xấp xỉ, cùng chiều cao gót. Trọng lượng chênh nhiều có thể là dấu hiệu đổi vật liệu đế.
Lô tối thiểu theo màu, theo size: cách tính và cách thương lượng
Xưởng giày thường tính lô tối thiểu theo từng màu của mỗi mẫu, vì mỗi màu là một lần cắt chất liệu riêng, và đôi khi theo cả dải size. Lý do: dây chuyền gò giày cần chuẩn bị phom đủ các size, đế đủ các size, keo và chất liệu cho cả mẻ. Một đơn chỉ vài đôi mỗi màu khiến công chuẩn bị chia trên mỗi đôi rất cao.
Ví dụ giả định: xưởng yêu cầu tối thiểu một số đôi nhất định cho mỗi màu, chia đều qua năm size. Nếu shop bạn chủ yếu bán ba size giữa, việc chia đều đồng nghĩa với tồn size đầu và cuối. Hãy đề nghị tỷ lệ size theo số bán thật của bạn (gọi là phối size, 配码, pèimǎ); nhiều xưởng chấp nhận miễn tổng số đạt tối thiểu.
Các cách giảm lô hợp lý: dùng chất liệu xưởng đang có sẵn, giảm số màu, giữ nguyên phom và đế, bỏ chi tiết trang trí phải làm khuôn riêng. Một số xưởng chịu làm lô nhỏ với giá mỗi đôi cao hơn; với lô đầu, chấp nhận mức giá đó để thử thị trường thường an toàn hơn ôm lô lớn. Về cọc và kiểm hàng trước khi giao, nguyên tắc như mọi đơn đặt xưởng: cọc một phần, kiểm hàng rồi mới thanh toán phần còn lại, và không đặt xưởng làm giày mang tên hay logo của thương hiệu khác.
Chất liệu mũ giày: chọn theo khí hậu và kênh bán
Khi đặt xưởng, câu hỏi về chất liệu mũ giày quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Da bò, da cừu cho cảm giác mềm, dãn theo chân và bền, nhưng giá cao và cần bảo quản tránh mốc trong mùa nồm. Da PU (仿皮 hoặc PU皮) nhẹ, giá mềm, màu đều, nhưng PU kém chất lượng nứt và bong lớp mặt sau một hai năm, nhanh hơn nữa nếu để nơi ẩm nóng. Vải dệt, vải lưới thoáng, hợp khí hậu nóng, nhưng dễ bám bẩn và khó làm sạch.
Chọn chất liệu theo khí hậu nơi khách sống và theo kênh bán. Shop ở miền Nam bán giày đi hằng ngày nên cân nhắc chất liệu thoáng, ít bí; shop bán giày công sở ở miền Bắc có thể chọn da hoặc PU tốt, nhưng phải tính tới việc lưu kho qua mùa nồm. Shop bán online cần chất liệu ít nhăn, ít xước khi vận chuyển trong túi.
Với mọi chất liệu, xin xưởng một mẩu vật liệu để bạn tự thử: bẻ gập nhiều lần, cào nhẹ bằng móng tay, để một đêm trong túi kín cùng vài giọt nước xem có mùi lạ không. Những phép thử thô này không thay được kiểm nghiệm, nhưng giúp loại những vật liệu kém rõ ràng trước khi chúng thành vài trăm đôi giày trong kho của bạn.
Tiến độ và mùa giày: đặt khi nào để kịp bán
Đơn đặt giày ở xưởng thường mất thời gian hơn mua sẵn ở sạp: làm giày mẫu, sửa mẫu, chờ vật liệu, chờ đế từ nhà cung cấp, rồi mới vào chuyền. Mỗi khâu chỉ cần chậm vài ngày là cả đơn lùi lại. Hãy hỏi xưởng thời gian cho từng khâu thay vì một con số tổng, và ghi lại ngày cần hàng cụ thể khi đặt.
Giày cũng theo mùa: sandal, dép cho mùa nóng; giày bít, bốt cho mùa lạnh ở miền Bắc. Chợ sỉ ở Quảng Châu ra mẫu giày mùa sớm hơn thời tiết ở nhà, tương tự quần áo. Nếu đặt xưởng làm bốt cho mùa đông, đơn phải chốt từ khi trời còn nóng. Đặt muộn, xưởng đã kín chuyền cho khách khác, hoặc hàng về khi mùa ở nhà đã qua một nửa.
Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán ảnh hưởng mạnh tới xưởng giày: thợ về quê, chuyền dừng, sau Tết cần thời gian để chạy lại. Đơn giày cho mùa xuân nên chốt và giao trước kỳ nghỉ, hoặc chấp nhận hàng về muộn sau Tết. Lên lịch ngược từ ngày bán là cách duy nhất để không bị động.
Câu hỏi thường gặp
Shop nhỏ có lấy giày trực tiếp từ xưởng ở Quảng Châu được không?
Được, nhưng thường phải qua sạp của xưởng ở chợ sỉ chứ ít khi gõ cửa xưởng trực tiếp. Lấy hàng ổn định ở sạp vài lần, rồi đề nghị đặt riêng hoặc đổi màu. Chấp nhận lô tối thiểu theo màu và dải size của xưởng.
Đặt xưởng làm dáng giày mới hoàn toàn có khó không?
Khó và tốn kém hơn đổi màu hay chất liệu, vì dáng giày gắn với phom và khuôn đế, mỗi size một khuôn. Với shop nhỏ, nên chọn mẫu trên phom và đế xưởng đang có, chỉ chỉnh chất liệu, màu, chi tiết, để lô tối thiểu và chi phí ở mức chịu được.
Có thể đề nghị xưởng chia size theo số bán của shop không?
Nhiều xưởng chấp nhận phối size theo yêu cầu, gọi là 配码, miễn tổng số đôi đạt tối thiểu. Hãy gửi tỷ lệ cụ thể theo số bán thật của shop, ghi trên phiếu đặt, thay vì nhận dải size chia đều rồi tồn size đầu cuối.
Thử giày mẫu cần chú ý những gì?
Mang thật và đi bộ ít nhất vài trăm bước, nhờ vài người có cỡ chân phổ biến trong khách của shop thử. Kiểm mũi chân, gót, mu bàn chân, độ trơn lòng giày, độ vững của gót, độ uốn của đế. Ghi nhận xét cụ thể để xưởng sửa.
Làm sao biết xưởng có đổi vật liệu đế trong hàng lô không?
So hàng lô với đôi mẫu đã duyệt: màu đế, độ cứng khi bẻ, mùi, và cân trọng lượng một chiếc. Trọng lượng chênh nhiều là dấu hiệu đáng hỏi. Tốt nhất là ghi rõ trên phiếu đặt rằng không được đổi chất liệu nếu chưa được đồng ý.
Đặt giày có in logo riêng của shop được không?
Được nếu đó là nhãn hiệu của chính shop. Không đặt xưởng làm giày mang tên, logo hoặc dấu hiệu gần giống của thương hiệu khác, vì bán hàng như vậy ở Việt Nam là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và có thể bị thu giữ, xử phạt theo quy định.