Giày dép và túi xách gửi từ Quảng Châu về thường hỏng vì ba lý do: ẩm làm mốc da, mốc lót và ố vải; ép chồng làm bẹp mũi giày, gãy phom túi; và mùi keo, mùi PU bị nhốt kín nhiều ngày khiến hàng ám mùi nặng. Đóng gói đúng là giữ hàng khô, giữ phom và cho mùi có lối thoát trước khi niêm phong, đồng thời không làm thể tích kiện phình ra quá mức.
Giày và túi khác quần áo ở chỗ có hình khối. Một chiếc áo bị nhăn có thể là phẳng lại; một chiếc túi bị gãy khung hay một đôi giày bẹp mũi thì gần như không cứu được. Bài này đi qua những quyết định đóng gói riêng cho nhóm hàng này: giữ hộp hay bỏ, nhồi gì, chống ẩm thế nào, xử lý mùi ra sao, xếp kiện thế nào và mở kiện ở shop sao cho đúng.
Vì sao giày và túi dễ hỏng trên đường về
Từ lúc rời sạp tới lúc lên kệ ở Việt Nam, một đôi giày có thể nằm trong kho gom ở Quảng Châu vài ngày, trên xe vài ngày, ở kho trung chuyển vài ngày nữa. Suốt thời gian đó, kiện hàng chịu thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, đặc biệt khi đi qua những tháng nồm ẩm của miền Nam Trung Quốc và miền Bắc Việt Nam. Hơi ẩm ngưng tụ trong túi nilon kín là môi trường lý tưởng cho nấm mốc trên da, trên lót vải và trên keo.
Lực ép là nguyên nhân thứ hai. Kiện hàng được xếp chồng trong kho và trên xe, kiện nặng đè kiện nhẹ, kiện mềm bị bóp méo. Giày không hộp xếp lộn xộn trong bao tải có thể bị bẹp mũi, gãy gót; túi có khung bị gãy nếp, quai gập lâu thành vết hằn. Những lỗi này không phải lỗi sản xuất nên sạp không nhận đổi.
Mùi là nguyên nhân thứ ba, ít người để ý. Giày mới, túi PU mới còn bay hơi keo và dung môi. Đóng kín ngay khi vừa lấy từ xưởng, mùi bị nhốt lại và ngấm vào lót, giấy độn, cả những món khác trong cùng kiện. Khách mở hộp gặp mùi hoá chất nồng sẽ nghĩ hàng kém chất lượng, dù sau vài ngày để thoáng mùi sẽ nhạt đi.
Giữ hộp giày hay bỏ: cân theo loại giày
Hộp giày bảo vệ phom nhưng làm thể tích kiện tăng lên nhiều. Bảng dưới đây gợi ý cách quyết định cho từng loại:
| Loại giày | Gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Giày cao gót, giày mũi nhọn, giày da cứng | Giữ hộp | Mũi và gót dễ bẹp, gãy; hộp chống lực ép |
| Bốt cổ cao | Giữ hộp hoặc nhồi ống giày kỹ | Cổ bốt gập lâu thành nếp hằn khó phục hồi |
| Giày búp bê, giày lười da mềm | Bỏ hộp được nếu nhồi giấy và xếp kín thùng cứng | Phom mềm, ép nhẹ vẫn hồi lại |
| Giày thể thao không nhãn hiệu | Tuỳ kênh bán; bán online có thể bỏ | Đế dày chịu ép tốt; hộp chiếm nhiều thể tích |
| Dép, sandal, dép đi trong nhà | Bỏ hộp, đóng túi | Gần như không có phom cần giữ |
Nếu bỏ hộp, đừng bỏ luôn sự bảo vệ: mỗi đôi bọc túi riêng, nhồi giấy vào mũi giày, xếp vào thùng carton cứng thay vì bao tải mềm, xếp sát để giày không xô lệch. Một số shop chọn giữ lại hộp cho phần giày bán tại cửa hàng và bỏ hộp cho phần giày bán online, vừa giữ trải nghiệm vừa tiết kiệm thể tích. Ví dụ giả định: một kiện nửa có hộp, nửa không hộp có thể nhỏ hơn đáng kể so với kiện giữ hộp toàn bộ mà vẫn bảo vệ được những đôi cần bảo vệ nhất.
Giữ phom túi xách khi đóng thùng
Túi xách là món dễ mất dáng nhất trong kiện hàng thời trang. Vài nguyên tắc đơn giản giữ túi về tới shop đúng như lúc ở sạp:
- Nhồi ruột túi bằng giấy vụn sạch hoặc túi khí nhỏ cho đầy vừa phải, đúng dáng túi; nhồi quá căng làm giãn da, nhồi thiếu làm túi xẹp gãy nếp.
- Bọc túi chống bụi (túi vải hoặc túi không dệt) cho từng chiếc, rồi mới cho vào túi nilon; vải giúp hút bớt hơi ẩm sát bề mặt da.
- Quai không gập sát: để quai nằm tự nhiên trên thân túi, lót một lớp giấy giữa quai và thân để không in hằn.
- Phần cứng kim loại như khoá, khoen, đinh tán bọc giấy hoặc màng mỏng để không cào xước túi bên cạnh.
- Xếp túi đứng, không chồng nặng: túi có khung xếp đứng sát nhau như sách trên kệ; không đặt giày hay hàng nặng lên trên túi.
- Túi mềm, túi vải có thể gấp gọn hơn, nhưng vẫn nên tránh gấp đôi ở giữa thân nếu chất liệu là da hoặc PU.
Nếu sạp đã đóng gói sẵn từng chiếc túi với giấy nhồi và túi chống bụi, kiểm vài chiếc xem cách nhồi có ổn không trước khi chấp nhận để nguyên. Nhiều sạp nhồi rất ít để tiết kiệm, và thùng hàng về tới nơi chỉ còn những chiếc túi xẹp lép.
Chống ẩm: gói hút ẩm, túi kín và thời gian lưu kho
Gói hút ẩm (干燥剂, gānzàojì) là món nhỏ nhưng đáng giá nhất trong kiện giày túi. Đặt một gói vào mỗi hộp giày hoặc mỗi túi xách, thêm vài gói lớn ở các góc thùng. Gói hút ẩm có giới hạn: khi đã no hơi nước thì không hút thêm được, nên với kiện phải nằm kho lâu hoặc đi qua mùa nồm, nên dùng nhiều hơn mức bạn nghĩ là đủ.
Túi nilon kín giúp ngăn nước mưa, nước đọng, nhưng cũng nhốt hơi ẩm có sẵn bên trong. Vì vậy hàng phải khô hoàn toàn trước khi cho vào túi kín. Đừng đóng gói ngay khi trời đang mưa ẩm và hàng vừa được khuân qua đường ướt; để hàng trong phòng có điều hoà hoặc quạt vài giờ cho khô bề mặt rồi hãy đóng.
Thời gian lưu kho là yếu tố bạn ít kiểm soát được nhưng nên hỏi. Nếu kho gom sẽ giữ hàng nhiều ngày để chờ đủ chuyến, hoặc hàng có thể bị giữ lại ở khâu nào đó, rủi ro mốc tăng lên. Với giày da thật và túi da thật, rủi ro này càng đáng kể vì mốc ăn vào da khó làm sạch hoàn toàn. Hỏi trước thời gian dự kiến và tính lượng gói hút ẩm theo đó.
Mùi keo, mùi PU: cho mùi đi trước khi niêm phong
Giày và túi mới thường có mùi của keo dán, của lớp phủ PU, của thuốc nhuộm. Mùi nhẹ là bình thường và sẽ nhạt dần khi hàng được để thoáng. Vấn đề là chuỗi đóng gói thường không cho hàng thời gian thở: từ xưởng vào hộp, từ hộp vào thùng, từ thùng lên xe, kín suốt nhiều ngày.
Nếu có thời gian ở Quảng Châu, sau khi gom hàng về phòng hoặc kho, mở hộp giày, mở túi để thoáng một đêm trước khi đóng thùng. Cách này không làm hết mùi nhưng giảm đáng kể lượng mùi bị nhốt. Đặt giày và túi tách khỏi quần áo trong kiện, vì vải dễ hút mùi; nếu phải chung kiện, ngăn bằng túi nilon riêng.
Mùi hoá chất rất nồng, gắt, gây cay mắt hoặc nhức đầu khi mở hộp là chuyện khác: đó có thể là dấu hiệu vật liệu hoặc keo kém. Đừng cố đóng gói che mùi. Ghi lại mẫu đó, cân nhắc không lấy thêm, và với hàng đã mua, để thoáng lâu hơn rồi kiểm lại trước khi bán. Nếu mùi không giảm, đặc biệt với giày trẻ em và đồ sát da, không nên bán.
Xếp kiện và ghi ký hiệu cho hàng giày túi
Một kiện xếp đúng giúp hàng chịu được lực ép và giúp bạn kiểm nhanh khi hàng về. Thứ tự nên làm:
- Chọn thùng carton cứng nhiều lớp cho giày có hộp và túi có khung; bao tải chỉ dành cho dép, hàng mềm.
- Lót đáy thùng một lớp giấy hoặc tấm xốp mỏng; đặt hàng nặng (giày có hộp) ở dưới, hàng nhẹ dễ bẹp (túi) ở trên.
- Chèn kín khoảng trống bằng giấy vụn hoặc túi khí, để hàng không xô lệch khi thùng bị lật, nghiêng.
- Đặt gói hút ẩm ở các góc và giữa các lớp; dán kín thùng bằng băng keo theo hình chữ H ở cả mặt trên và mặt dưới.
- Ghi ký hiệu kiện ở ít nhất hai mặt thùng: mã của bạn, số thứ tự kiện, tổng số kiện; thêm dấu hiệu "hàng dễ bẹp, không đè nặng" bằng hình vẽ hoặc ký hiệu bạn và kho gom đã thống nhất.
- Chụp ảnh bên trong thùng trước khi dán và ghi danh sách hàng trong từng kiện; giữ ảnh và danh sách để đối chiếu khi nhận.
Nếu thuê kho gom đóng gói, đưa họ hướng dẫn bằng chữ và ảnh mẫu, kèm yêu cầu cụ thể như số gói hút ẩm, giữ hộp với mẫu nào. Đừng mặc định kho sẽ tự làm kỹ; với họ, đóng gói nhanh và gọn là ưu tiên, còn giữ phom từng chiếc túi là ưu tiên của bạn.
Mở kiện ở shop: thứ tự để không mất quyền khiếu nại
Khi nhận kiện, kiểm bên ngoài trước khi ký nhận: thùng có bị rách, ướt, móp nặng, băng keo có dấu bị mở dán lại không. Chụp ảnh và quay video cảnh mở kiện từ lúc còn nguyên, nhất là với kiện có dấu hiệu hư hỏng. Những bằng chứng này cần cho việc khiếu nại với đơn vị vận chuyển, và quyền khiếu nại thường chỉ có khi bạn ghi nhận ngay lúc nhận hàng.
Mở từng thùng, đối chiếu với danh sách đã ghi ở Quảng Châu. Lấy giày, túi ra khỏi túi nilon ngay, để ở nơi thoáng mát, tránh nắng trực tiếp. Kiểm từng món: có vết mốc, ố, bẹp, xước không. Vết mốc nhẹ trên bề mặt da thường lau được bằng khăn khô mềm và để khô thoáng; mốc ăn sâu vào lót hay đường may thì nên tách riêng, không bán như hàng mới.
Với túi bị xẹp, nhồi lại giấy đúng dáng và để vài ngày, nhiều chiếc sẽ hồi lại. Với giày bẹp mũi, nhồi giấy chặt vào mũi giày; giày da mềm thường hồi, giày PU cứng thì có khi để lại nếp. Ghi lại tỷ lệ hàng hỏng do vận chuyển của mỗi chuyến: con số đó cho bạn biết cách đóng gói nào cần sửa và có nên tính thêm chi phí đóng gói kỹ hơn ở chuyến sau.
Cuối cùng, cất giày túi trong kho shop cũng cần nguyên tắc tương tự: kệ cao khỏi nền, không sát tường ẩm, có lưu thông không khí, thay gói hút ẩm định kỳ trong mùa nồm. Hàng về an toàn mà mốc trên kệ shop sau một tháng thì công đóng gói kỹ ở Quảng Châu cũng thành vô ích.
Câu hỏi thường gặp
Có nên bỏ hộp giày để giảm cước khi gửi hàng không?
Tuỳ loại giày. Giày cao gót, mũi nhọn, bốt nên giữ hộp hoặc nhồi kỹ vì dễ bẹp. Dép, sandal, giày đế mềm có thể bỏ hộp, bọc túi riêng, nhồi giấy và xếp kín trong thùng cứng. Nhiều shop giữ hộp cho hàng bán tại cửa hàng, bỏ hộp cho hàng bán online.
Mỗi đôi giày cần bao nhiêu gói hút ẩm?
Ít nhất một gói nhỏ mỗi hộp giày hoặc mỗi túi xách, thêm vài gói lớn ở góc thùng. Nếu hàng đi vào mùa nồm hoặc phải nằm kho lâu, dùng nhiều hơn, vì gói hút ẩm no hơi nước thì không hút thêm được.
Giày túi mới về có mùi hoá chất nặng thì làm gì?
Mở hộp, để thoáng ở nơi mát vài ngày, tránh nắng trực tiếp. Mùi keo nhẹ sẽ nhạt dần. Nếu mùi vẫn nồng, gắt, gây khó chịu sau nhiều ngày, đó có thể là dấu hiệu vật liệu kém; không nên bán, nhất là giày trẻ em và đồ sát da.
Túi xách về bị xẹp, gãy nếp có cứu được không?
Túi xẹp thường hồi lại nếu nhồi giấy đúng dáng và để vài ngày. Nếp gãy trên da mềm có thể mờ dần; nếp gãy trên PU cứng hoặc khung túi bị gãy thì khó phục hồi. Lần sau dặn nhồi ruột túi, xếp túi đứng và không để hàng nặng đè lên.
Có nên để giày và quần áo chung một kiện không?
Có thể nhưng nên ngăn riêng. Vải dễ hút mùi keo của giày, và giày nặng có thể đè nhăn quần áo. Nếu chung kiện, đặt giày ở dưới, quần áo ở trên, mỗi nhóm trong túi nilon riêng, giữa có lớp ngăn.
Nhận kiện bị ướt, móp thì làm sao để khiếu nại được?
Chụp ảnh, quay video kiện trước khi mở và trong lúc mở, ghi nhận tình trạng ngay khi nhận với người giao. Đối chiếu danh sách hàng trong kiện đã ghi ở Quảng Châu. Quyền khiếu nại thường phụ thuộc vào việc bạn ghi nhận kịp thời, nên đừng ký nhận khi chưa kiểm bên ngoài.