Vốn để bắt đầu một shop trang sức thời trang lấy hàng Quảng Châu gồm hai phần: vốn hàng (lô đầu tiên, vận chuyển, bao bì) và vốn vận hành (trưng bày, chụp ảnh, nhãn phụ, kênh bán), cộng một khoản dự phòng cho hao hụt và lô hàng thứ hai. Không có con số chung cho mọi shop; số vốn phụ thuộc vào số mẫu, số lượng mỗi mẫu, kênh bán và việc bạn có tự đi Quảng Châu hay không.
Bài này nói về trang sức thời trang, tức phụ kiện làm từ hợp kim, đồng, thép không gỉ, đá nhân tạo, nhựa, ngọc trai nhân tạo, không phải trang sức vàng bạc đá quý. Hai mảng này khác nhau từ cách định giá tới cách bán. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá thật hay lời hứa về lợi nhuận.
Trang sức thời trang khác trang sức vàng bạc ở chỗ nào
Trang sức vàng bạc được định giá chủ yếu theo kim loại quý và tiền công, khách mua có thể bán lại theo giá kim loại. Trang sức thời trang được định giá theo mẫu mã, độ hoàn thiện và thương hiệu của shop; giá trị kim loại trong đó không đáng kể, và gần như không có thị trường bán lại. Khách mua vì thích mẫu, vì hợp bộ đồ, vì làm quà, và đổi mẫu nhanh theo mùa.
Điều này quyết định cấu trúc vốn của shop. Thay vì vài món giá trị cao, shop trang sức thời trang cần nhiều mẫu, mỗi mẫu số lượng nhỏ, đổi mẫu thường xuyên. Vốn nằm rải trên hàng trăm mẫu nhỏ, và rủi ro lớn nhất không phải mất giá kim loại mà là mẫu lỗi mốt, xỉn màu, đứt gãy, mất mát.
Quảng Châu có các khu sỉ phụ kiện thời trang như khu Vạn Lăng gần đường Nhất Đức, nơi bán trang sức thời trang, phụ kiện tóc, đồ trang trí nhỏ. Cách lấy hàng và kiểm chất liệu có ở bài riêng; ở đây chỉ bàn chuyện vốn. Một số vùng sản xuất trang sức thời trang lớn của Trung Quốc nằm ở tỉnh khác, nằm ngoài phạm vi trang này.
Một khác biệt nữa là chuyện chất liệu và sức khoẻ người đeo. Trang sức thời trang đeo sát da hằng ngày, nên kim loại gây kích ứng như niken, hoặc lớp mạ kém bong tróc, là nguyên nhân trả hàng thường gặp. Khoản vốn dành cho việc chọn nguồn có chất liệu tốt hơn, mua mẫu thử, đeo thử trước khi nhập số lượng không phải chi phí thừa: nó là thứ giữ cho tỷ lệ trả hàng thấp và khách quay lại.
Các khoản vốn cần tính
Bảng dưới đây liệt kê các khoản vốn của một shop trang sức thời trang nhỏ, chia theo nhóm. Con số cụ thể bạn tự điền theo kế hoạch của mình:
| Nhóm | Khoản | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vốn hàng | Hàng lô đầu | Số mẫu × số lượng mỗi mẫu × giá nhập; khoản lớn nhất |
| Vốn hàng | Chi phí chuyến đi | Đi lại, ăn ở, phiên dịch nếu thuê; hoặc phí người đánh hàng hộ nếu không tự đi |
| Vốn hàng | Vận chuyển về Việt Nam | Trang sức nhẹ, nhỏ nên phần cước trên mỗi món thường thấp; tính theo cân nặng và thể tích kiện |
| Vốn hàng | Bao bì | Túi zip, hộp, thẻ cài bông tai, túi quà; nhiều shop đặt luôn ở Quảng Châu |
| Vận hành | Trưng bày | Khay, giá treo, tủ kính nếu có cửa hàng; đạo cụ chụp ảnh nếu bán online |
| Vận hành | Ảnh và nội dung | Chụp ảnh từng mẫu, ảnh đeo thử; thời gian hoặc chi phí thuê |
| Vận hành | Nhãn phụ, giấy tờ | In nhãn phụ tiếng Việt, chứng từ nguồn gốc theo cách nhập |
| Dự phòng | Hao hụt | Hàng lỗi, xỉn màu, đứt, rơi đá, mất khi trưng bày |
| Dự phòng | Lô thứ hai | Vốn để đặt bổ sung mẫu bán chạy khi đã có số bán thật |
Khoản "lô thứ hai" thường bị bỏ quên. Nhiều shop dồn hết vốn vào lô đầu, rồi khi một số mẫu bán chạy thì không còn tiền đặt thêm, trong khi các mẫu không chạy nằm kho. Giữ lại một phần vốn cho lô thứ hai là cách để shop học từ số bán thật thay vì phải đoán đúng ngay từ đầu.
Ví dụ giả định: chia vốn cho lô đầu
Giả sử bạn có một khoản vốn và muốn mở shop bán online, tự đi Quảng Châu một chuyến. Một cách chia hợp lý (ví dụ giả định, không phải công thức) là: khoảng một nửa cho hàng lô đầu; một phần cho chuyến đi và vận chuyển; một phần nhỏ cho bao bì, đạo cụ chụp ảnh; và giữ lại khoảng một phần tư làm dự phòng và vốn cho lô thứ hai.
Với phần vốn hàng lô đầu, câu hỏi tiếp theo là nhiều mẫu ít số hay ít mẫu nhiều số. Với trang sức thời trang, khách cần thấy nhiều lựa chọn; một trang bán hàng chỉ có vài mẫu khó giữ khách quay lại. Ví dụ giả định: thay vì mười mẫu mỗi mẫu năm mươi chiếc, nhiều shop chọn năm mươi mẫu mỗi mẫu mười chiếc, chấp nhận giá nhập mỗi chiếc có thể nhích lên vì lấy ít, đổi lại có độ phủ mẫu và biết nhanh mẫu nào khách thích.
Nếu không tự đi mà thuê người đánh hàng hộ hoặc đặt từ xa qua sạp, khoản chi phí chuyến đi được thay bằng phí dịch vụ và chi phí lấy mẫu. Cách này tiết kiệm thời gian nhưng bạn không được cầm, soi, so sánh hàng tận tay, một việc khá quan trọng với trang sức vì chất lượng mạ và độ hoàn thiện khó thấy qua ảnh.
Hao hụt: khoản mà shop trang sức nào cũng phải trả
Trang sức thời trang có tỷ lệ hao hụt cao hơn quần áo vì món nhỏ, chi tiết nhỏ và lớp mạ nhạy cảm. Hao hụt đến từ nhiều phía: hàng lỗi ngay trong lô (đá rơi, móc gãy, mạ không đều), hàng bị xỉn màu trong lúc lưu kho, hàng hỏng khi khách thử, và hàng thất lạc khi trưng bày hoặc đóng gói đơn. Một chiếc bông tai mất một bên là cả đôi không bán được.
Hãy tính hao hụt vào giá vốn ngay từ đầu. Ví dụ giả định: nếu kinh nghiệm cho thấy một phần nhỏ số hàng sẽ không bán được vì lỗi hoặc hỏng, thì giá vốn thực của mỗi món bán ra phải cộng thêm phần đó. Bỏ qua khoản này, bạn sẽ thấy lãi trên từng món nhưng cuối mùa tổng tiền lại hụt.
Giảm hao hụt bằng cách kiểm kỹ khi nhận hàng, bảo quản đúng cách (túi zip riêng từng món, tránh ẩm, tránh để chung với hoá chất), và có quy trình rõ khi khách thử ở cửa hàng. Với hàng xỉn màu nhẹ, một số có thể làm sạch và bán giảm giá; hàng hỏng chi tiết thì tách riêng, ghi lại mẫu và sạp để tránh lấy lại.
Vòng quay vốn: trang sức bán theo mùa và theo dịp
Vốn trong shop trang sức thời trang quay theo nhịp mẫu mới và các dịp tặng quà. Những tuần trước các ngày lễ tặng quà, cuối năm, Tết thường là lúc bán chạy; giữa các dịp đó nhịp chậm hơn. Nếu lô hàng về đúng lúc nhịp chậm, vốn nằm lâu hơn; nếu về sát dịp lễ mà chưa kịp chụp ảnh, đăng bán, bạn bỏ lỡ cửa sổ bán tốt nhất.
Một cách nghĩ hữu ích là tính số ngày để thu hồi vốn của mỗi lô. Ví dụ giả định: nếu một lô cần khoảng hai tháng để bán được phần lớn, thì trong năm bạn chỉ quay được vài vòng vốn; muốn tăng doanh số mà không tăng vốn, phải rút ngắn thời gian đó bằng cách chọn mẫu sát khách hơn, đặt lô nhỏ hơn và đặt bổ sung nhanh hơn.
Đừng nhầm vòng quay nhanh với lãi cao. Một mẫu bán rất nhanh nhưng tỷ lệ trả hàng vì dị ứng, xỉn màu cao có thể không đem lại gì. Theo dõi cả số bán, số trả và lý do trả cho từng mẫu, rồi mới quyết định mẫu nào đáng đặt lại.
Chi phí ẩn hay bị quên
Ngoài các khoản trong bảng, có vài chi phí nhỏ cộng dồn lại đáng kể:
- Hàng mẫu và hàng thử: những món bạn mua về để thử chất lượng, đeo thử, chụp ảnh, không bán được như hàng mới.
- Bao bì cho mỗi đơn: túi, hộp, thẻ cảm ơn, giấy gói; với đơn nhỏ, chi phí bao bì có thể chiếm phần đáng kể so với giá trị món hàng.
- Đổi trả và gửi lại: khách bị dị ứng, khách nhận hàng lỗi, chi phí gửi đi gửi lại.
- Chiết khấu, khuyến mãi của kênh bán: sàn thương mại điện tử, mạng xã hội đều có phí hoặc chi phí quảng cáo.
- Thời gian của chính bạn: chọn hàng, chụp ảnh, đóng gói, trả lời khách; khi tính lãi, đừng coi thời gian này là miễn phí.
- Tuân thủ: nhãn phụ, chứng từ nguồn gốc; với một số sản phẩm và kênh bán còn có yêu cầu riêng, kiểm theo quy định hiện hành.
Ghi tất cả các khoản này vào một bảng tính đơn giản trước khi đi chuyến đầu, rồi cập nhật bằng số thật sau mỗi lô. Sau hai ba lô, bạn sẽ có con số vốn thực tế của shop mình, chính xác hơn mọi lời khuyên chung chung.
Kênh bán quyết định cấu trúc vốn
Cùng một số vốn, shop bán ở cửa hàng có mặt bằng, shop bán online và người bán sạp chợ đêm sẽ chia tiền rất khác nhau. Cửa hàng cần vốn trưng bày lớn: tủ kính, khay, đèn, gương, và phải có đủ hàng để kệ không trống; vốn hàng vì thế cần nhiều hơn ngay từ đầu. Shop online cần ít trưng bày hơn nhưng tốn cho ảnh, nội dung, quảng cáo và bao bì cho từng đơn gửi đi.
Bán sạp chợ đêm, hội chợ, sự kiện cần vốn ít nhất cho trưng bày, nhưng phải có đồ trưng dễ mang, dễ dựng, và tỷ lệ hao hụt do khách thử, do mất mát khi đông người thường cao hơn. Mỗi kênh có nhịp bán riêng: cửa hàng bán đều theo tuần, online bán theo đợt đăng bài và quảng cáo, chợ đêm bán theo ngày có sự kiện.
Nếu chưa chắc kênh nào hợp, bắt đầu từ kênh tốn ít vốn cố định nhất, thường là online hoặc gửi bán ở cửa hàng của người quen, rồi mở rộng khi đã có số bán thật. Vốn cố định như tủ kính, đèn, đặt cọc mặt bằng là thứ khó rút lại nếu shop cần đổi hướng; vốn hàng ít nhất còn bán xả được.
Câu hỏi thường gặp
Mở shop trang sức thời trang cần bao nhiêu vốn?
Không có con số chung. Vốn phụ thuộc số mẫu, số lượng mỗi mẫu, kênh bán, việc tự đi hay đặt từ xa. Hãy liệt kê các khoản: hàng lô đầu, chuyến đi, vận chuyển, bao bì, trưng bày, ảnh, nhãn phụ, hao hụt và dự phòng cho lô thứ hai, rồi điền số theo kế hoạch của bạn.
Nên lấy nhiều mẫu ít số hay ít mẫu nhiều số?
Với trang sức thời trang, nhiều shop chọn nhiều mẫu, mỗi mẫu ít, vì khách cần lựa chọn và bạn biết nhanh mẫu nào bán được. Đổi lại giá nhập mỗi món có thể cao hơn một chút. Sau lô đầu, dồn vốn vào những mẫu đã chứng minh bán tốt.
Có cần giữ vốn dự phòng không khi mới bắt đầu?
Có. Dự phòng cho hao hụt và đặc biệt cho lô thứ hai để đặt bổ sung mẫu bán chạy. Dồn hết vốn vào lô đầu khiến bạn không đặt thêm được mẫu tốt trong khi mẫu không chạy nằm kho.
Hao hụt của trang sức thời trang đến từ đâu?
Hàng lỗi trong lô như rơi đá, gãy móc; xỉn màu khi lưu kho; hỏng khi khách thử; thất lạc khi trưng bày, đóng gói; mất một bên bông tai. Tính phần hao hụt vào giá vốn ngay từ đầu và bảo quản từng món trong túi zip riêng để giảm thiểu.
Trang sức thời trang có phải là trang sức bạc không?
Không hẳn. Trang sức thời trang thường làm từ hợp kim, đồng, thép không gỉ, nhựa, đá nhân tạo; một số có thể là bạc nhưng phải ghi rõ. Khi bán, ghi đúng chất liệu, không gọi hàng mạ là bạc hay vàng để tránh hiểu nhầm và khiếu nại.
Không tự đi Quảng Châu thì vốn có khác không?
Khoản chi phí chuyến đi được thay bằng phí người đánh hàng hộ hoặc chi phí đặt mẫu từ xa. Bạn tiết kiệm thời gian nhưng không tự cầm, soi hàng, nên nên đặt lô nhỏ và mua mẫu thử trước khi đặt số lượng.