Đặt xưởng may theo mẫu ở Quảng Châu hợp với shop đã có lượng bán ổn định và muốn hàng riêng: bạn tìm xưởng (thường qua chính các sạp đang bán hàng tốt), gửi mẫu và thông số, duyệt mẫu đối (样衣), chấp nhận số lượng tối thiểu của xưởng, rồi kiểm hàng trước khi giao. Nhãn riêng của shop được gắn ở khâu cuối, với điều kiện đó là nhãn hiệu của chính bạn.
Bước này khác hẳn việc mua hàng có sẵn ở sạp. Bạn không còn chọn trong cái đã có mà chịu trách nhiệm về cái chưa tồn tại: vải đúng chưa, phom vừa chưa, màu khớp chưa. Đổi lại, shop có những mẫu không đụng hàng, kiểm soát được chất liệu và có thể xây dần một nhãn hàng. Bài này đi qua từng khâu và những chỗ dễ vấp với người lần đầu đặt may ở Quảng Châu.
Khi nào nên chuyển từ mua sẵn sang đặt may
Đặt may không phải bước "nâng cấp" bắt buộc. Nó hợp khi shop có ít nhất một trong ba điều kiện: có mẫu bán chạy lặp lại qua nhiều mùa mà nguồn ở chợ không ổn định; khách phàn nàn về chất liệu hoặc phom mà bạn không tìm được sạp nào làm tốt hơn; hoặc shop muốn có nhận diện riêng, không bị so giá với hàng y hệt ở shop khác.
Nếu shop chưa có số bán ổn định, đặt may thường là rủi ro không cần thiết. Lô tối thiểu của xưởng thường lớn hơn số bạn mua mỗi mẫu ở sạp, tiền cọc trả trước, thời gian chờ dài, và khi mẫu không bán được thì không có sạp nào để đổi. Một cách đi từng bước là bắt đầu bằng "đặt thêm màu" hoặc "đặt sửa nhẹ" ở chính sạp đã quen, ví dụ đổi màu vải, kéo dài tay, bỏ chi tiết trang trí.
Một tín hiệu khác cho thấy shop đã sẵn sàng là bạn mô tả được chính xác điều mình muốn: vải gì, phom thế nào, khác mẫu ở chợ ở điểm nào. Nếu câu trả lời vẫn là "giống mẫu kia nhưng đẹp hơn", đặt may lúc này dễ thành chuỗi sửa mẫu tốn thời gian mà kết quả không như ý.
Hãy thử tự trả lời: nếu lô này không bán được, shop chịu được bao lâu? Ví dụ giả định: một lô vài trăm chiếc của một mẫu, shop bán trung bình vài chiếc mỗi ngày, thì cần vài tháng mới hết. Nếu mẫu là hàng mùa, phép tính đó nói cho bạn biết lô tối thiểu có phù hợp hay không.
Tìm xưởng ở Quảng Châu: bắt đầu từ sạp
Phần lớn xưởng may nhỏ ở Quảng Châu không có biển hiệu đón khách lạ, không có nhân viên bán hàng nói ngoại ngữ. Cửa vào tự nhiên nhất là các sạp ở chợ: nhiều sạp là showroom của chính xưởng, hoặc có quan hệ lâu năm với vài xưởng. Khi bạn đã lấy hàng ổn định ở một sạp, câu hỏi "sạp có nhận làm theo mẫu không" (可以来样定做吗, kěyǐ láiyàng dìngzuò ma) thường được tiếp nhận nghiêm túc.
Dấu hiệu sạp có xưởng phía sau: hàng có nhãn thống nhất, sạp trả lời ngay được về vải và thời gian ra lô, có thể cho xem mẫu đang làm dở, chủ sạp hay nói "xưởng chúng tôi". Nếu sạp chỉ là người bán lại, họ vẫn có thể nhận đặt nhưng sẽ chuyển tiếp cho xưởng khác và cộng thêm phần của mình, đồng thời bạn mất liên lạc trực tiếp khi có vấn đề kỹ thuật.
Đi thăm xưởng là việc nên làm nếu đơn lớn, nhưng cần được mời và có người dẫn. Xưởng có thể nằm ở các khu dân cư ven nội thành, trong những toà nhà nhiều tầng không có gì đặc biệt ở bên ngoài. Điều đáng quan sát khi tới: số máy may đang chạy, khu cắt vải có gọn không, có khu kiểm hàng riêng không, hàng đang làm cho khách khác có chất lượng thế nào.
Hồ sơ gửi xưởng: càng rõ càng ít sai
Xưởng làm đúng cái bạn nói, không làm cái bạn nghĩ. Một bộ hồ sơ đặt may đủ dùng cho shop nhỏ gồm:
- Mẫu tham chiếu: một chiếc áo thật là tốt nhất; nếu chỉ có ảnh, chụp đủ mặt trước, mặt sau, cận chi tiết cổ, tay, túi, khoá.
- Bảng thông số theo size: các số đo phẳng chính (ngang ngực, dài áo, ngang vai, dài tay, ngang eo, dài quần) cho từng size, kèm dung sai chấp nhận được.
- Vải: mẫu vải thật hoặc tên vải, thành phần, độ dày; nếu xưởng đề xuất vải khác, xin mẫu vải đó để xem tận tay.
- Màu: mẫu màu bằng vải thật, không chỉ dựa vào ảnh trên điện thoại vì màn hình mỗi máy hiển thị một khác.
- Phụ liệu: loại khoá kéo, cúc, chỉ, chun, mác; ghi rõ cái nào xưởng tự lo, cái nào bạn cung cấp.
- Nhãn và đóng gói: nhãn cổ, nhãn giặt, thẻ treo, túi đựng từng chiếc, cách gấp, số chiếc mỗi bịch.
- Số lượng theo màu, size và ngày cần hàng.
Đưa toàn bộ hồ sơ thành một tệp ảnh và bảng, gửi qua tin nhắn để có bằng chứng, và nhờ người biết tiếng Trung kiểm lại phần chữ nếu bạn dùng ứng dụng dịch. Những từ hay gặp: 样衣 (yàngyī, mẫu đối), 面料 (miànliào, vải), 辅料 (fǔliào, phụ liệu), 尺寸表 (chǐcùn biǎo, bảng thông số), 领标 (lǐngbiāo, nhãn cổ), 洗水唛 (xǐshuǐmà, nhãn giặt), 吊牌 (diàopái, thẻ treo).
Mẫu đối: tốn một chiếc để khỏi hỏng cả lô
Mẫu đối là chiếc áo xưởng may thử theo hồ sơ của bạn trước khi sản xuất hàng loạt. Nhiều xưởng tính phí làm mẫu, có xưởng trừ lại khi bạn đặt đơn chính. Đừng tiếc khoản này: một chiếc mẫu sai chỉ tốn một chiếc, còn một lô sai tốn cả lô.
Khi nhận mẫu đối, kiểm theo đúng bảng thông số: đo phẳng từng số, so với dung sai bạn đã ghi. Cho người có vóc dáng giống khách của shop mặc thử, đi lại, ngồi xuống, giơ tay. Giặt thử một lần theo cách khách sẽ giặt, đo lại để biết co rút. Ghi nhận xét cụ thể: "dài tay giảm hai phân", "cổ rộng quá, thu lại", chứ không viết chung "chưa đẹp".
Nếu sửa nhiều, yêu cầu làm mẫu đối lần hai. Chỉ duyệt khi mẫu đạt, và giữ lại chiếc mẫu đã duyệt làm mẫu chuẩn, chụp ảnh, ghi ngày duyệt. Đây là căn cứ để so khi hàng lô ra. Một số xưởng làm thêm "mẫu tiền sản xuất" từ vải thật của lô; với đơn lớn, xem thêm mẫu này giúp phát hiện vải lô khác vải mẫu.
Vì sao xưởng đòi số lượng tối thiểu
Số lượng tối thiểu (起订量, qǐdìngliàng) không phải xưởng làm khó. Nó đến từ cách sản xuất: mỗi lần cắt, thợ trải nhiều lớp vải lên bàn cắt rồi cắt cùng lúc; mỗi màu vải thường phải mua theo cây hoặc đặt nhuộm theo mẻ; dây chuyền may cần thời gian làm quen với một mẫu mới. Một đơn quá nhỏ khiến chi phí chuẩn bị chia trên mỗi chiếc rất cao.
Lô tối thiểu thường tính theo mẫu, có khi theo màu. Một mẫu ba màu có thể bị yêu cầu tối thiểu cho mỗi màu. Nếu vải bạn chọn là vải có sẵn trong kho của xưởng, tối thiểu có thể thấp hơn; nếu cần nhuộm màu riêng, tối thiểu thường cao hơn nhiều vì nhà nhuộm cũng có mẻ tối thiểu của họ.
Cách thương lượng hợp lý là giảm biến số chứ không ép giảm số lượng: dùng vải xưởng có sẵn, giảm số màu, gộp size, dùng phụ liệu tiêu chuẩn. Một số xưởng nhận đơn nhỏ hơn với giá mỗi chiếc cao hơn; đó là lựa chọn đáng cân nhắc cho lô đầu tiên, khi bạn chưa chắc mẫu sẽ bán được.
Nhãn riêng, cọc và kiểm hàng trước khi giao
Gắn nhãn riêng chỉ hợp pháp khi nhãn đó là của bạn: tên nhãn hàng bạn tự đặt, không trùng hoặc gần giống nhãn hiệu của người khác. Không đặt xưởng in tên, logo của thương hiệu khác lên hàng, dù xưởng sẵn sàng làm; bán hàng như vậy ở Việt Nam là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, có thể bị thu giữ hàng và xử phạt theo quy định. Nếu bạn định xây nhãn hàng lâu dài, nên tìm hiểu thủ tục đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam sớm.
Về tiền, thông lệ phổ biến là đặt cọc một phần khi chốt đơn, phần còn lại thanh toán khi hàng hoàn thành và đã kiểm. Tỷ lệ cọc do hai bên thoả thuận. Ghi rõ trong tin nhắn hoặc hợp đồng: số tiền cọc, ngày giao, xử lý khi trễ, xử lý khi hàng không đạt mẫu đã duyệt. Đừng thanh toán toàn bộ trước khi thấy hàng.
Kiểm hàng trước khi giao là quyền của bạn. Nếu không có mặt, nhờ người tin cậy hoặc thuê người kiểm hàng tại Quảng Châu: rút ngẫu nhiên một số chiếc mỗi size, màu, đo thông số, so với mẫu đã duyệt, đếm số lượng, kiểm nhãn và đóng gói. Hàng sai thì xử lý tại xưởng, nơi việc sửa hoặc làm lại còn khả thi. Chi tiết về kiểm lô, đóng bao và gửi hàng về có ở danh mục kiểm hàng, vận chuyển của trang.
Theo dõi tiến độ: năm mốc nên hỏi xưởng
Sau khi đặt cọc, nhiều chủ shop chỉ hỏi một câu "bao giờ xong" và nhận được câu trả lời mơ hồ. Chia tiến độ thành các mốc cụ thể giúp bạn phát hiện chậm trễ sớm và biết chậm ở khâu nào:
- Vải và phụ liệu đã về xưởng chưa: xin ảnh cây vải, kiểm màu so với mẫu đã duyệt. Nhiều đơn trễ vì vải chưa về chứ không phải vì may chậm.
- Đã cắt chưa: xin ảnh bàn cắt hoặc các bó bán thành phẩm đã cắt theo size. Đến mốc này, việc đổi số lượng size gần như không còn được.
- Đang may được bao nhiêu phần: xin ảnh chuyền may đang làm mẫu của bạn và vài chiếc hoàn thành đầu tiên. Đây là lúc tốt nhất để phát hiện lỗi lặp lại, khi mới có vài chục chiếc chứ không phải cả lô.
- Hoàn thiện, là, gắn nhãn: kiểm nhãn cổ, nhãn giặt, thẻ treo có đúng nội dung, đúng vị trí.
- Đóng gói và sẵn sàng giao: lúc này mới kiểm hàng chính thức và thanh toán phần còn lại.
Hỏi theo mốc không phải để làm phiền xưởng mà để hai bên cùng nhìn thấy tiến độ. Xưởng làm ăn tử tế thường sẵn lòng gửi ảnh; xưởng né tránh câu hỏi ở mọi mốc là dấu hiệu bạn nên chuẩn bị cho khả năng hàng trễ. Nếu đơn có ngày cần hàng cố định, như hàng mùa hay hàng Tết, hãy ghi rõ ngày đó khi đặt và hỏi xưởng có cam kết được không, thay vì để tới mốc cuối mới biết.
Câu hỏi thường gặp
Shop nhỏ có đặt được xưởng may ở Quảng Châu không?
Được, nếu chấp nhận lô tối thiểu của xưởng và đã có mẫu bán ổn định. Cách vào dễ nhất là qua sạp đã lấy hàng quen, bắt đầu bằng đặt thêm màu hoặc sửa nhẹ mẫu có sẵn, rồi mới đặt mẫu hoàn toàn mới khi đã tin được xưởng.
Mẫu đối có phải trả tiền không?
Nhiều xưởng tính phí làm mẫu, có xưởng trừ lại khi bạn đặt đơn chính. Đây là khoản đáng chi vì giúp phát hiện lỗi phom, thông số, vải trước khi may cả lô. Hỏi rõ phí mẫu, thời gian làm mẫu và số lần sửa trước khi gửi hồ sơ.
Có thể đặt xưởng làm hàng giống hệt áo của một thương hiệu nổi tiếng không?
Không nên. Sao chép kiểu dáng đặc trưng, in tên hay logo của thương hiệu khác là rủi ro xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khi bán, có thể bị thu giữ hàng và xử phạt. Hãy dùng mẫu tham chiếu để mô tả phom, chất liệu mong muốn rồi phát triển thiết kế và nhãn của riêng shop.
Nên đặt cọc bao nhiêu khi đặt may?
Tỷ lệ cọc do hai bên thoả thuận, thông lệ là cọc một phần khi chốt đơn và thanh toán phần còn lại sau khi kiểm hàng. Không nên trả hết trước. Ghi rõ điều kiện giao, xử lý trễ hạn và hàng không đạt mẫu đã duyệt bằng văn bản hoặc tin nhắn.
Làm sao giảm lô tối thiểu khi đặt may?
Giảm biến số: dùng vải có sẵn trong kho của xưởng thay vì nhuộm riêng, giảm số màu, dùng phụ liệu tiêu chuẩn. Một số xưởng nhận lô nhỏ hơn với giá mỗi chiếc cao hơn; với lô đầu, đó thường là lựa chọn an toàn hơn so với ôm lô lớn.
Không có mặt ở Quảng Châu thì kiểm hàng đặt may thế nào?
Nhờ người tin cậy hoặc thuê người kiểm hàng tại chỗ, đưa họ bảng thông số và ảnh mẫu đã duyệt. Yêu cầu rút mẫu ngẫu nhiên, đo, chụp ảnh, quay video trước khi đóng bao. Chỉ thanh toán phần còn lại khi báo cáo kiểm hàng đạt.