Phần lớn sạp quần áo ở Quảng Châu bán sỉ theo "một tay" (一手, yī shǒu): mỗi mẫu bạn lấy trọn một dây gồm đủ các size hoặc đủ các màu mà sạp đang có, và tổng đơn phải đạt số lượng tối thiểu của sạp. Trộn nhiều mẫu cho đủ số tối thiểu thường được chấp nhận, còn tách lẻ một size trong dây thì ít sạp chịu.
Hiểu đúng cách tính này giúp bạn tránh hai tình huống hay gặp ở chuyến đầu: chọn được mẫu ưng nhưng sạp không bán vì lấy quá ít, hoặc lấy một dây đủ size rồi về bán hết size giữa, còn hai size đầu nằm kho. Bài này giải thích cách sạp tính, vì sao họ tính như vậy và cách bạn sắp xếp đơn cho vừa nhu cầu shop mình.
"Một tay" là gì và vì sao sạp không thích bán lẻ
Trong tiếng nói hằng ngày ở chợ sỉ, "拿一手" (ná yī shǒu) nghĩa là lấy một dây của một mẫu. Với mẫu có size S, M, L, một tay là ba chiếc, mỗi size một chiếc; với mẫu một size nhưng có bốn màu, một tay có thể là bốn chiếc, mỗi màu một chiếc. Một số sạp tính một tay theo cả size lẫn màu, nghĩa là mỗi màu đủ dây size. Không có quy ước chung cho cả thành phố, nên câu đầu tiên bạn hỏi nên là "một tay mấy chiếc".
Sạp bán theo dây vì hàng của họ được sản xuất theo dây. Một xưởng cắt vải theo bàn cắt, mỗi lần cắt ra đủ các size với tỷ lệ cố định. Nếu bán lẻ size M cho mọi người, sạp sẽ còn lại toàn size S và L không ai lấy. Bán theo dây là cách họ chuyển rủi ro size lệch sang người mua, đổi lại người mua được giá sỉ.
Hiểu điều này để mặc cả cho đúng chỗ. Đề nghị bỏ bớt size đầu dây gần như luôn bị từ chối, còn đề nghị lấy nhiều tay của một mẫu để được giá tốt hơn thì có cơ sở. Nếu shop của bạn thật sự chỉ bán được size giữa, hãy tìm sạp có mẫu một size chung, hoặc tìm sạp cho lấy theo tỷ lệ size khác, thay vì cố ép sạp tách dây.
Các kiểu điều kiện bán sỉ bạn sẽ gặp
Mỗi sạp có cách bán riêng, nhưng phần lớn rơi vào một trong các kiểu dưới đây. Biết trước giúp bạn hỏi đúng câu ngay khi bước vào sạp:
| Kiểu bán | Cách sạp nói | Nghĩa thực tế | Hợp với shop nào |
|---|---|---|---|
| Theo tay | 一手起拿 (yī shǒu qǐ ná) | Lấy tối thiểu một dây của mỗi mẫu | Shop muốn nhiều mẫu, mỗi mẫu ít |
| Số lượng tối thiểu cả đơn | 几件起批 (jǐ jiàn qǐ pī)? | Tổng đơn phải đạt số chiếc tối thiểu | Shop lấy rải nhiều mẫu |
| Trộn mẫu | 可以混批 (kěyǐ hùn pī) | Cho trộn nhiều mẫu, nhiều màu để đủ số | Shop nhỏ, lần đầu thử sạp |
| Theo bịch, theo bao | 打包 (dǎbāo) | Lấy nguyên bịch đóng sẵn, giá tốt hơn, không chọn từng chiếc | Shop bán đại trà, chợ phiên |
| Hàng đặt | 订货 (dìnghuò) | Đặt trước, xưởng làm theo đơn, có cọc | Shop có số bán ổn định |
Các con số tối thiểu cụ thể mỗi sạp một khác và thay đổi theo mùa: đầu mùa sạp có thể chặt hơn vì hàng đang chạy, cuối mùa nới ra để xả. Ghi điều kiện của từng sạp vào sổ ngay khi hỏi, kèm ngày hỏi, vì lần sau quay lại điều kiện đã có thể khác.
Sắp xếp đơn khi shop không bán đều mọi size
Giả sử shop của bạn có số bán theo size của mùa trước như sau (ví dụ giả định): size S chiếm khoảng một phần năm, size M gần một nửa, size L khoảng một phần ba, size XL rất ít. Nếu sạp bán theo dây S–M–L–XL, mỗi tay bạn nhận một chiếc mỗi size, nghĩa là sau vài đợt bán, size XL và S sẽ dồn lại. Có ba cách xử lý phổ biến.
Cách thứ nhất là chọn sạp có dây size ngắn hơn, ví dụ mẫu chỉ có M và L, hoặc mẫu một size chung có độ co giãn tốt. Cách thứ hai là lấy nhiều tay rồi tự cân bằng bằng các mẫu khác: những mẫu kén dáng chỉ lấy một tay, những mẫu dễ mặc lấy nhiều tay. Cách thứ ba là thương lượng với sạp đã quen để lấy tỷ lệ khác, ví dụ hai chiếc M cho mỗi chiếc S, L; điều này thường chỉ được chấp nhận khi bạn đã lấy hàng nhiều lần và tổng đơn đủ lớn.
Đừng quên rằng size ở các sạp không đồng nhất. Size M của sạp này có thể bằng size L của sạp khác. Khi lập tỷ lệ size, hãy dựa vào số đo phẳng của từng mẫu chứ không chỉ chữ in trên nhãn. Thói quen đo ba số cơ bản cho mỗi mẫu (ngang ngực, dài áo, ngang eo hoặc mông) và ghi vào sổ giúp bạn đặt lại hàng từ xa chính xác hơn rất nhiều.
Giá theo tay, giá theo bịch và những câu cần hỏi trước khi chốt
Cùng một mẫu, sạp có thể có hai ba mức giá: giá khi bạn lấy một hai tay, giá khi lấy nhiều tay, và giá khi lấy nguyên bịch hoặc nguyên bao. Giá theo bịch thường tốt hơn, nhưng đổi lại bạn không chọn được từng chiếc, và bịch có thể lẫn hàng lỗi nhẹ. Với hàng đại trà bán ở chợ, giá bịch có thể hợp lý; với hàng bán online cần ảnh đẹp và đổi trả ít, chọn theo tay thường an toàn hơn.
Trước khi trả tiền, nên hỏi gọn mấy điều: giá này đã là giá sỉ chưa, lấy thêm bao nhiêu thì có giá tốt hơn, hàng có sẵn không (有现货吗, yǒu xiànhuò ma) hay phải chờ, lỗi thì đổi thế nào, có đóng gói giúp và giao tới điểm gom hàng không. Câu trả lời cho câu cuối quan trọng hơn bạn tưởng: nhiều sạp nhận giao tới kho gom của bạn trong ngày, nhiều sạp thì bắt bạn tự mang đi.
Ghi giá theo đơn vị nào cũng phải rõ: giá mỗi chiếc hay giá mỗi tay. Hiểu nhầm giữa hai cách tính này là nguồn tranh cãi phổ biến ở chuyến đầu, nhất là khi bạn trao đổi bằng ứng dụng dịch. Viết con số lên điện thoại hoặc lên giấy, chỉ vào và xác nhận lại bằng một câu "một chiếc" (一件, yī jiàn) hay "một tay" giúp tránh rất nhiều phiền phức.
Ghi phiếu hàng để không bị bù sai
Sạp thường đưa phiếu viết tay hoặc phiếu in đơn giản. Phiếu này là căn cứ duy nhất khi bạn kiểm hàng ở kho gom. Một phiếu tốt cần có:
- Tên sạp, vị trí sạp trong toà nhà và cách liên hệ của sạp, chụp lại cả mặt tiền sạp để sau dễ tìm.
- Mã mẫu của sạp, màu, size, số lượng từng ô; tránh ghi chung "mẫu váy hoa 3 tay".
- Đơn giá, đơn vị tính (chiếc hay tay), tổng tiền, số tiền đã trả, số tiền còn nợ nếu có.
- Ngày giao, nơi giao, ai nhận; nếu là hàng chờ thì ghi ngày hẹn.
- Thoả thuận khi thiếu màu, thiếu size: hoàn tiền phần thiếu hay đổi màu khác. Nên ghi rõ là không tự ý bù màu khác.
Ở kho gom, đối chiếu từng bịch với phiếu trước khi đóng bao. Thiếu, sai mẫu, sai màu thì chụp ảnh và báo sạp ngay trong ngày, khi bạn còn ở thành phố. Về Việt Nam rồi mới phát hiện, khả năng được giải quyết thấp hơn nhiều, dù sạp có thiện chí đến đâu.
Khi nào nên phá lệ: lấy ít hơn hoặc nhiều hơn bình thường
Có lúc lấy ít hơn số tối thiểu là đáng: mẫu mới hoàn toàn, bạn chưa chắc khách có thích không, và sạp đồng ý bán một tay với giá cao hơn một chút. Mức chênh đó là chi phí thử thị trường, rẻ hơn nhiều so với một dây năm tay nằm kho. Nhiều chủ shop có hẳn một phần ngân sách cho hàng thử, tách khỏi ngân sách hàng chủ lực, để không bị lẫn khi tính lãi.
Ngược lại, có lúc nên lấy nhiều hơn: mẫu đã bán tốt từ chuyến trước, sạp quen, chất lượng ổn định, và việc lấy nhiều giúp bạn có giá tốt đồng thời giảm số chuyến đặt bổ sung. Tuy vậy, đừng để giá theo bịch kéo bạn nhập vượt khả năng bán trong một mùa. Quần áo là hàng mùa vụ, tồn qua mùa thường phải giảm sâu mới bán được.
Một nguyên tắc nhiều shop dùng là quy đổi mọi quyết định ra số ngày bán. Ví dụ giả định: shop bán trung bình hai chiếc một ngày cho một mẫu tương tự, thì lấy một trăm chiếc là đặt cược rằng mẫu này sẽ bán đều trong năm mươi ngày. Nếu mùa của mẫu đó chỉ còn một tháng, con số một trăm là quá nhiều, dù giá có hấp dẫn đến đâu.
Điều kiện bán sỉ đổi theo mùa như thế nào
Cùng một sạp, điều kiện bán có thể khác hẳn giữa đầu mùa và cuối mùa. Đầu mùa, khi mẫu mới vừa lên kệ và nhiều shop đang săn, sạp có quyền chọn khách: số lượng tối thiểu chặt, ít cho trộn mẫu, ít giảm giá, có khi chỉ bán cho khách quen. Đây cũng là lúc mẫu đẹp hết dây size nhanh nhất, nên nếu bạn đến muộn vài ngày, có thể chỉ còn dây thiếu.
Giữa mùa, nhịp bán ổn định hơn, sạp sẵn lòng nói chuyện về đặt thêm, về giá theo số lượng. Đây thường là thời điểm thuận lợi để thiết lập quan hệ với sạp mới: bạn lấy vài tay, giữ phiếu rõ ràng, thanh toán gọn, và để lại cách liên hệ để lần sau đặt từ xa.
Cuối mùa, sạp cần giải phóng hàng để lấy chỗ cho mẫu mùa sau. Lúc này dễ có giá theo bịch, giá xả, và sạp nới điều kiện trộn mẫu. Nhưng hàng cuối mùa có hai cái bẫy: dây size thường đã lệch, chỉ còn size đầu và cuối; và bạn mua về khi mùa ở Việt Nam cũng sắp hết. Hàng cuối mùa chỉ đáng lấy khi bạn có kênh bán xả nhanh, hoặc khi mẫu đó là kiểu cơ bản mặc được quanh năm. Đừng để chữ "giá xả" làm bạn quên phép tính số ngày bán ở phần trên.
Áp dụng cách tính theo tay khi đặt lại từ xa
Sau chuyến đi, phần lớn shop đặt bổ sung qua tin nhắn với những sạp đã quen. Cách tính theo tay vẫn giữ nguyên, nhưng rủi ro hiểu nhầm cao hơn vì bạn không đứng trước hàng. Hãy gửi tin nhắn theo một mẫu cố định: ảnh mẫu kèm mã sạp, màu, size, số tay hoặc số chiếc, đơn giá đã thoả thuận lần trước, và yêu cầu sạp gửi lại ảnh hàng đã gom trước khi đóng bịch.
Nếu sạp báo giá mới khác lần trước, hỏi lý do: đổi vải, đổi mùa hay đơn ít hơn. Đừng mặc định là bị nâng giá; nhiều khi xưởng đổi lô vải và giá vải thay đổi thật. Nhưng cũng đừng chấp nhận im lặng. Ghi lại mọi thay đổi vào sổ của sạp đó để lần sau có căn cứ so sánh.
Khi đặt từ xa, hàng thường đi qua một kho gom hoặc người nhận hàng hộ tại Quảng Châu trước khi gửi về. Đảm bảo người đó có bản sao phiếu đặt để kiểm khi nhận, vì họ là người duy nhất nhìn thấy hàng trước khi đóng bao. Các vấn đề về thuê người nhận hàng và kiểm hàng từ xa có danh mục riêng trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Một tay quần áo thường là mấy chiếc?
Không cố định. Thường một tay là đủ dây size của một mẫu, ví dụ ba hoặc bốn chiếc, nhưng có sạp tính theo màu hoặc theo cả size lẫn màu. Hỏi thẳng "một tay mấy chiếc" ngay khi vào sạp, và ghi vào sổ để lần sau khỏi hỏi lại.
Sạp có cho trộn nhiều mẫu để đủ số lượng tối thiểu không?
Nhiều sạp đồng ý trộn mẫu, trộn màu để đủ tổng số, gọi là 混批. Điều họ ít chịu là tách lẻ size trong một dây. Khi được trộn, hãy ghi rõ từng mẫu, màu, size trên phiếu để lúc đóng hàng không bị lẫn.
Có nên lấy hàng theo bịch đóng sẵn cho được giá tốt?
Hợp với hàng đại trà bán ở chợ hoặc bán theo mớ, khi khách ít bắt bẻ từng chi tiết. Với hàng bán online cần ảnh đẹp và ít đổi trả, lấy theo tay để chọn được từng chiếc thường an toàn hơn. Nếu lấy bịch, hỏi trước sạp xử lý thế nào với hàng lỗi trong bịch.
Sạp báo hết size giữa nhưng vẫn muốn bán dây thiếu size thì sao?
Bạn có thể từ chối hoặc đề nghị giá khác cho dây thiếu, tuỳ shop có bán được size còn lại không. Đừng nhận dây thiếu size giữa với giá dây đủ, vì size giữa thường là size bán chạy nhất. Ghi rõ trên phiếu nếu bạn chấp nhận dây thiếu.
Size M ở các sạp khác nhau có giống nhau không?
Không. Mỗi xưởng có bảng thông số riêng, size M của sạp này có thể tương đương size L của sạp khác. Luôn đo phẳng mẫu và ghi ba số đo chính cho từng mẫu, đừng chỉ dựa vào chữ in trên nhãn khi lập tỷ lệ size.
Nếu về kho gom mới phát hiện thiếu hàng thì làm gì?
Đối chiếu với phiếu, chụp ảnh từng bịch, báo sạp ngay trong ngày khi bạn còn ở thành phố. Nhiều sạp sẽ giao bù hoặc hoàn tiền nếu bạn có phiếu rõ ràng. Để đến khi về Việt Nam mới báo thì việc chứng minh và xử lý khó hơn nhiều.