Giá vốn hàng Quảng Châu về tay gồm những gì: cách tính cho từng món

Giá vốn về tay của một món hàng Quảng Châu là tổng mọi khoản bạn đã trả để món đó nằm trên kệ shop, chia cho số món thực sự bán được. Nó gồm giá nhập ở sạp, phần chi phí chuyến đi phân bổ cho món đó, công kéo hàng và phí gom, bao bì và đóng gói, cước vận chuyển về Việt Nam, phí đổi tiền và thanh toán, rồi cộng thêm phần hao hụt do hàng lỗi, thiếu hoặc không bán được.

Với lô hàng nhỏ của chủ shop, giá vốn về tay thường cao hơn giá nhập một khoảng đáng kể, và khoảng đó khác nhau rất nhiều giữa các nhóm hàng. Bài này đi từng khoản, chỉ cách phân bổ cho đúng, và kết thúc bằng một ví dụ giả định tính cho một mẫu váy. Bài không nêu giá thật nào; con số trong ví dụ là đơn vị quy ước.

Giá nhập và giá vốn về tay khác nhau ở đâu

Giá nhập là con số bạn trả cho chủ sạp, ghi trên phiếu. Đó là con số dễ nhớ nhất và cũng là con số người mới hay dùng để định giá bán. Vấn đề là từ lúc trả tiền ở sạp tới lúc món hàng tới tay khách, còn nhiều khoản tiền khác đã đi ra. Nếu không cộng vào, bạn tưởng lãi một khoản nhưng thực tế lãi ít hơn nhiều, có khi lỗ.

Giá vốn về tay khác giá nhập ở hai điểm. Thứ nhất, nó cộng thêm các chi phí phát sinh sau khi mua: gom, đóng gói, vận chuyển, thanh toán, và phần chi phí chuyến đi. Thứ hai, nó chia cho số món bán được chứ không phải số món đã mua. Mười chiếc lỗi trong lô hai trăm chiếc không biến mất; tiền của chúng được gánh bởi một trăm chín mươi chiếc còn lại.

Giá vốn về tay là nền để đặt giá bán, để biết mẫu nào thật sự có lãi, và để so sánh công bằng giữa tự đi, đặt từ xa và lấy qua mối buôn trong nước. Không có con số này, mọi so sánh chỉ là cảm giác.

Các khoản cấu thành giá vốn về tay

Danh sách dưới gồm những khoản thường gặp với chủ shop đi chợ sỉ Quảng Châu và gửi hàng về qua đơn vị vận chuyển. Shop đi đường chính ngạch qua doanh nghiệp nhập khẩu sẽ có thêm các khoản thuế, phí theo quy định hiện hành.

• Giá nhập tại sạp: theo phiếu ghi hàng, sau khi đã thương lượng.
• Công kéo hàng từ sạp tới điểm gom, nếu trả riêng.
• Phí gom kho, bao bì, đóng gói: bao tải, thùng, băng dính, công đóng.
• Cước vận chuyển về Việt Nam: tính theo cân nặng hoặc thể tích quy đổi, có thể kèm phí bảo hiểm hàng nếu mua.
• Phí giao nội địa từ kho nhận ở Việt Nam về tới shop, nếu có.
• Phí thanh toán và chênh lệch đổi tiền trên tổng số tiền đã chi bằng nhân dân tệ.
• Phần chi phí chuyến đi: đi lại, chỗ ở, ăn, di chuyển nội thành, phiên dịch, chia cho các lô hàng của chuyến.
• Hao hụt: hàng lỗi không đổi được, hàng thiếu không đòi được, hàng phải xả dưới giá vốn.

Ba khoản cuối hay bị bỏ qua nhất. Phí thanh toán nhỏ nên ít ai ghi; chi phí chuyến đi bị coi là "tiền đi chơi"; hao hụt bị coi là xui. Nhưng cả ba là chi phí thật và lặp lại ở mọi chuyến.

Phân bổ cước: theo cân nặng hay theo thể tích

Đơn vị vận chuyển thường tính cước theo một trong hai: cân nặng thực của kiện, hoặc cân nặng quy đổi từ thể tích (dài nhân rộng nhân cao chia cho một hệ số do bên vận chuyển đặt ra), lấy bên nào lớn hơn. Hàng đặc và nặng như jeans, giày đế cao su thường tính theo cân thực; hàng nhẹ mà phồng như áo phao, gấu bông, túi có khung thường bị tính theo thể tích.

Khi một kiện chứa nhiều mẫu, bạn cần chia cước của kiện cho từng mẫu. Cách đơn giản và đủ chính xác cho shop nhỏ là chia theo cân nặng của từng mẫu trong kiện: cân một chiếc của mỗi mẫu (cả bao bì cá nhân), nhân với số lượng, tính tỷ trọng của mẫu đó trong tổng cân kiện, rồi nhân tỷ trọng với cước của kiện. Nếu kiện bị tính theo thể tích, chia theo thể tích ước lượng của từng mẫu thì đúng hơn.

Một số người chia cước đều theo số chiếc cho nhanh. Cách này làm mẫu nhẹ gánh hộ mẫu nặng: áo thun mỏng bị tính cước như áo khoác. Kết quả là áo thun bị định giá bán cao hơn cần thiết, áo khoác bị định giá thấp hơn thực tế. Sai lệch nhỏ ở mỗi chiếc, nhưng cộng cả lô thì đủ làm bạn hiểu sai mẫu nào lãi.

Hỏi trước bên vận chuyển hệ số quy đổi thể tích họ dùng, mức tối thiểu mỗi kiện, và có tính phí đóng gói lại hay không. Những thông tin này cần có trước khi đóng kiện, vì cách đóng ảnh hưởng trực tiếp tới cước.

Phân bổ chi phí chuyến đi vào từng món

Chi phí chuyến đi (đi lại, ở, ăn, di chuyển, phiên dịch) là chi phí chung của cả chuyến, không gắn với món nào. Có hai cách chia phổ biến, mỗi cách hợp với một tình huống.

Chia theo giá trị hàng: lấy tổng chi phí chuyến đi chia cho tổng tiền hàng của chuyến, ra một tỷ lệ phần trăm; mỗi món cộng thêm đúng tỷ lệ đó trên giá nhập. Cách này hợp khi chuyến đi mua nhiều nhóm hàng có giá rất khác nhau: túi xách giá cao gánh nhiều hơn kẹp tóc giá thấp, đúng với cảm giác "món đắt đáng công đi hơn".

Chia theo số lượng: lấy tổng chi phí chuyến đi chia cho tổng số món. Cách này đơn giản, hợp khi các món có giá nhập gần nhau, ví dụ cả chuyến chỉ lấy áo và váy cùng phân khúc.

Dù chọn cách nào, hãy dùng nhất quán giữa các chuyến để số liệu so sánh được. Nếu đi nhóm và chia chung một số chi phí, chỉ tính phần bạn thực trả. Nếu chuyến đi kết hợp việc khác, như tìm hiểu nguồn hàng cho tương lai, có thể tách một phần chi phí ra không tính vào lô này, nhưng phải ghi rõ để không tự lừa mình.

Chuyến đầu thường có chi phí chuyến đi trên mỗi món cao vì mua ít. Đừng vì thế mà kết luận tự đi không đáng; hãy tính xem nếu lần sau mua gấp đôi thì con số đó còn bao nhiêu.

Hao hụt: đưa hàng lỗi và hàng ế vào giá vốn

Hao hụt là phần hàng đã trả tiền nhưng không mang lại doanh thu đầy đủ. Với hàng Quảng Châu của shop nhỏ, ba nguồn hao hụt thường gặp là: hàng lỗi phát hiện khi về (sứt chỉ, lem màu, hỏng khoá) mà không đổi được; hàng thiếu so với phiếu mà không đòi được; và hàng phải xả dưới giá vốn vì không bán được trong mùa.

Cách đưa hao hụt vào giá vốn đơn giản nhất: lấy tổng chi phí của lô chia cho số món dự kiến bán được với giá bình thường, thay vì chia cho số món đã mua. Lần đầu chưa có số liệu thì ước một tỷ lệ thận trọng; từ lần thứ hai, dùng tỷ lệ thật của chính bạn.

Ghi hao hụt theo sạp và theo mẫu. Sau vài chuyến, bạn sẽ thấy sạp nào thường giao lỗi nhiều, nhóm hàng nào hay tồn. Đó là thông tin để quyết định bỏ sạp, đổi nhóm hàng, hoặc thay đổi cách kiểm tại chỗ. Hao hụt không phải xui; nó là một con số có thể quản lý được.

Có một khoản hao hụt ít ai ghi: hàng phải giảm giá nhưng vẫn bán được. Một chiếc váy bán ở mức giảm sâu không biến mất khỏi sổ, nhưng nó mang về ít hơn kế hoạch. Nếu một mẫu thường xuyên phải giảm giá mới bán hết, giá vốn danh nghĩa của nó vẫn vậy nhưng lãi thật đã bị bào mòn. Cột "giá bán thực tế trung bình" trong sổ giá vốn ở phần sau giúp thấy rõ điều này.

Ví dụ giả định: tính giá vốn về tay cho một mẫu váy

Toàn bộ con số dưới đây là ví dụ giả định, tính bằng đơn vị quy ước, không phải giá thật. Lô gồm 200 chiếc váy một mẫu, giá nhập 100 đơn vị mỗi chiếc.

Trong ví dụ, giá vốn về tay cao hơn giá nhập khoảng một phần ba. Nếu chủ shop đặt giá bán dựa trên con số 100, phần lãi tưởng có đã mất đi một khoản lớn trước khi tính tới tiền mặt bằng, quảng cáo, đóng gói giao khách. Tỷ lệ này của shop bạn có thể cao hơn hoặc thấp hơn tuỳ nhóm hàng, quy mô lô và cách đi; hãy thay số của chính mình.

Sổ giá vốn: ghi gì sau mỗi chuyến

Một cuốn sổ hoặc một bảng tính đơn giản, cập nhật ngay khi hàng về, giúp bạn không phải nhớ và giúp so sánh giữa các chuyến. Mỗi mẫu hàng nên có một dòng với các cột sau.

• Mã mẫu do shop đặt, sạp mua, khu chợ, ngày mua.
• Số lượng mua, số lượng nhận đủ, số lỗi, số thiếu.
• Giá nhập, phần chi phí chuyến đi, phần cước, phần phí khác.
• Giá vốn về tay mỗi chiếc theo cách tính đã chọn.
• Giá bán dự kiến, giá bán thực tế trung bình sau khi đã giảm giá, khuyến mãi.
• Thời gian bán hết, hoặc số tồn sau một mốc thời gian cố định.

Hai cột cuối biến sổ giá vốn thành công cụ ra quyết định. Một mẫu có giá vốn thấp nhưng bán sáu tháng chưa hết có thể kém hơn một mẫu giá vốn cao nhưng hết trong ba tuần. Khi lập danh sách cho chuyến sau, hãy mở sổ này ra trước khi mở bất cứ thứ gì khác. Sổ cũng giúp bạn nói chuyện với chủ sạp bằng con số khi đặt lại hàng.

Câu hỏi thường gặp

Giá vốn về tay thường cao hơn giá nhập bao nhiêu phần trăm?

Không có tỷ lệ chung. Nó phụ thuộc nhóm hàng nặng hay nhẹ, quy mô lô so với chi phí chuyến đi, cách gửi hàng và tỷ lệ hao hụt. Hàng nhẹ, giá trị cao, mua nhiều thì tỷ lệ thấp; hàng cồng kềnh, giá thấp, mua ít thì tỷ lệ cao. Cách duy nhất để biết là tự tính với số của mình.

Có cần tính chi phí chuyến đi vào giá vốn không?

Cần. Chi phí chuyến đi là tiền bạn phải bỏ ra để có lô hàng đó. Không tính vào, bạn sẽ thấy tự đi luôn rẻ hơn lấy qua mối trong nước, trong khi thực tế có thể ngược lại. Có thể chia theo giá trị hàng hoặc theo số lượng, miễn là dùng nhất quán.

Đặt hàng từ xa thì giá vốn về tay tính thế nào?

Thay phần chi phí chuyến đi bằng phí dịch vụ của người mua hộ hoặc chi phí liên lạc, cộng với giá nhập, cước, phí gom và phí thanh toán, rồi chia cho số món bán được. Nhớ cộng cả chi phí khi hàng không như ảnh mà không đổi được, vì đây là rủi ro lớn hơn của cách đặt từ xa.

Hàng lỗi đã đổi được thì có tính vào hao hụt không?

Nếu đổi được mà không tốn thêm chi phí, không cần tính vào hao hụt. Nếu phải trả thêm cước gửi đi gửi lại hoặc mất thời gian bán, phần chi phí đó nên cộng vào giá vốn của mẫu. Ghi riêng các lần đổi để biết sạp nào hay phải đổi.

Nên chia cước theo số chiếc cho đơn giản được không?

Chia đều theo số chiếc chỉ ổn khi các mẫu trong kiện có cân nặng và thể tích gần nhau. Khi trong kiện có cả áo mỏng lẫn áo khoác dày, chia đều làm mẫu nhẹ gánh hộ cước của mẫu nặng, khiến bạn định giá sai cả hai. Cân thử một chiếc mỗi mẫu là đủ để chia theo cân nặng.

Bao lâu thì nên xem lại cách tính giá vốn?

Nên xem lại sau mỗi chuyến hoặc mỗi lần đổi cách gửi hàng, vì cước, phí và tỷ lệ hao hụt thay đổi. Đặt cạnh nhau giá vốn dự kiến trước chuyến và giá vốn thực tế sau chuyến, phần chênh lệch cho biết khoản nào bạn đang ước sai nhiều nhất.