Ứng dụng dịch dùng tốt ở chợ sỉ Quảng Châu khi bạn nói câu ngắn, một ý, dùng từ phổ thông, rồi dịch ngược lại để kiểm. Nó yếu ở những chỗ quan trọng nhất của việc buôn bán: con số, tên chất liệu, điều kiện đổi trả và những câu có hai nghĩa. Vì vậy máy dịch là công cụ hỏi han và làm quen; còn giá, số lượng, cam kết thì phải xác nhận bằng chữ số và phiếu.
Chủ sạp ở Quảng Châu đã quen khách nước ngoài cầm điện thoại nói vào máy. Nhiều người còn tự mở ứng dụng dịch của họ để trả lời bạn. Bài này giúp bạn chuẩn bị điện thoại trước chuyến đi, nói sao cho máy hiểu, đọc kết quả thế nào và nhận ra lúc máy đang dịch sai.
Chuẩn bị trước khi rời Việt Nam
Phần lớn sự cố với máy dịch xảy ra vì thiếu chuẩn bị: mất mạng ở tầng hầm, ứng dụng không mở được, chưa cài chức năng dịch ảnh. Làm những việc dưới đây ở nhà.
- Cài ít nhất hai ứng dụng dịch, trong đó có một ứng dụng hoạt động tốt trên mạng tại Trung Quốc. Một số ứng dụng quen dùng ở Việt Nam có thể không truy cập được qua mạng nội địa Trung Quốc.
- Tải gói ngôn ngữ ngoại tuyến tiếng Trung giản thể và tiếng Việt để dịch khi mất sóng trong toà chợ.
- Thử chức năng dịch giọng nói và chức năng dịch hội thoại hai chiều nếu có.
- Thử chức năng dịch ảnh bằng cách chụp một nhãn sản phẩm có chữ Hán ở nhà.
- Chuẩn bị "thẻ câu" sẵn: mười đến hai mươi câu bạn biết trước mình sẽ cần, đã được người biết tiếng Trung kiểm, lưu dạng ảnh chữ to.
- Bật chế độ dịch sang chữ giản thể: Quảng Châu dùng chữ giản thể; chữ phồn thể vẫn đọc được nhưng làm người bán mất thêm thời gian.
Thẻ câu đã kiểm là thứ đáng giá nhất trong danh sách này. Máy dịch có thể dịch một câu mỗi lần một kiểu; thẻ câu thì luôn đúng, đọc nhanh, không cần mạng. Câu mẫu chính xác có ở bài câu tiếng Trung đi chợ sỉ trong danh mục này.
Nói sao cho máy dịch đúng
Một câu, một ý. "Áo này có màu đen không" dịch tốt. "Áo này có màu đen không, nếu có thì lấy mười chiếc size M, còn không thì lấy màu xám" thì máy dễ dịch lộn xộn, người bán đọc xong phải hỏi lại. Tách thành ba câu.
Dùng từ phổ thông, tránh tiếng lóng nghề. Những từ quen trong giới buôn Việt như "hàng lướt", "hàng chợ", "hàng si", "ôm hàng" máy không hiểu hoặc dịch ra nghĩa đen buồn cười. Nói thẳng nghĩa: "hàng đã qua sử dụng", "lấy toàn bộ số lượng còn lại".
Nói đủ chủ ngữ. Tiếng Việt hay lược chủ ngữ: "lấy được không" có thể là "mình lấy được không" hay "bạn có lấy được không". Máy dịch đoán sai rất thường. Thêm chủ ngữ cho chắc.
Nói chậm, rõ, ở chỗ bớt ồn. Chợ sỉ rất ồn, máy nghe nhầm. Đứng sát vào sạp, che bớt micro bằng tay, nói chậm. Nếu cần, gõ chữ thay vì nói.
Tránh câu phủ định kép và câu hỏi đuôi. "Không phải là không có hàng đúng không" làm người cũng khó hiểu, máy còn khó hơn. Hỏi thẳng: "có hàng không".
Dịch ngược để kiểm: thói quen năm giây
Sau khi máy dịch câu tiếng Việt của bạn sang tiếng Trung, hãy cho nó dịch ngược câu tiếng Trung đó trở lại tiếng Việt. Nếu câu quay về vẫn đúng ý bạn, có thể yên tâm đưa cho người bán. Nếu câu quay về lệch nghĩa, viết lại câu gốc đơn giản hơn. Thao tác này chỉ mất vài giây nhưng chặn được phần lớn hiểu lầm.
Làm tương tự khi người bán trả lời bằng tiếng Trung: nếu bản dịch tiếng Việt nghe kỳ lạ, đừng đoán. Nhờ họ nói lại bằng câu ngắn hơn, hoặc nhờ họ gõ chữ thay vì nói. Chữ viết thường dịch chính xác hơn giọng nói trong chợ ồn.
Với những câu quan trọng như điều kiện đổi hàng lỗi, thời hạn giao, ai chịu tiền vận chuyển trong thành phố, đừng dừng ở máy dịch. Chụp màn hình cuộc trao đổi, nhờ người bán ghi điều đã thống nhất lên phiếu, hoặc gửi lại qua tin nhắn để có chữ viết làm bằng.
Máy dịch làm tốt gì và yếu gì ở chợ
Bảng dưới đây tóm tắt kinh nghiệm chung khi dùng máy dịch trong môi trường mua bán. Chất lượng từng ứng dụng khác nhau và thay đổi theo phiên bản.
| Tình huống | Máy dịch thường | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Chào hỏi, hỏi giá, hỏi màu, hỏi size | Dịch tốt | Dùng thoải mái |
| Con số, giá, số lượng | Có thể nhầm khi nghe giọng nói | Luôn xác nhận bằng máy tính hoặc chữ số viết ra |
| Tên chất liệu, tên vải | Hay dịch sai hoặc dịch nghĩa đen | Đọc nhãn thành phần, hỏi người biết nghề |
| Điều kiện đổi trả, bảo hành | Dễ mất sắc thái | Ghi lên phiếu hoặc tin nhắn, nhờ người phiên dịch nếu đơn lớn |
| Tiếng Quảng Đông của người bán | Nhiều ứng dụng nhận kém | Nhờ người bán nói tiếng Phổ thông hoặc gõ chữ |
| Câu đùa, thành ngữ, cách nói mỉa | Dịch sai hoàn toàn | Đừng dùng, đừng cố hiểu theo bản dịch |
Điểm cần nhớ: máy dịch có thể biến một câu lịch sự thành câu cộc lốc và ngược lại. Nếu chủ sạp tỏ vẻ khó chịu sau khi đọc câu của bạn, có thể máy đã dịch ra giọng điệu bạn không định. Một nụ cười và câu xin lỗi 不好意思 (bù hǎo yìsi) thường gỡ được tình huống.
Từ ngữ buôn bán hay bị dịch sai và từ đúng để đối chiếu
Khi máy dịch ra tiếng Trung, bạn có thể kiểm nhanh xem nó có dùng đúng từ của nghề hay không. Dưới đây là một số từ hay gặp ở chợ sỉ, giúp bạn nhận ra bản dịch đã đúng hướng.
| Ý bạn muốn nói | Từ hay dùng ở chợ | Phiên âm |
|---|---|---|
| Hàng mẫu | 样品 | yàngpǐn |
| Hàng có sẵn | 现货 | xiànhuò |
| Bán sỉ | 批发 | pīfā |
| Gửi hàng đi | 发货 | fāhuò |
| Trả hàng | 退货 | tuìhuò |
| Đổi hàng | 换货 | huànhuò |
| Hàng lỗi, hàng thứ phẩm | 次品 | cìpǐn |
| Tiền cọc | 定金 | dìngjīn |
| Đóng gói | 打包 | dǎbāo |
Nếu bản dịch câu của bạn không chứa từ tương ứng, ví dụ bạn hỏi "có hàng sẵn không" mà máy không ra chữ 现货 hay một cách nói gần nghĩa, hãy đọc lại bản dịch ngược. Rất có thể máy đã hiểu "sẵn" theo nghĩa khác.
Danh sách này không thay cho học tiếng; nó chỉ là một lớp kiểm tra nhanh. Lưu nó cùng thẻ câu trong điện thoại để tra khi cần.
Riêng chữ cọc, tiếng Trung có hai cách viết đọc giống nhau là 定金 và 订金, theo cách hiểu phổ biến ở Trung Quốc thì mức độ ràng buộc của hai loại khác nhau. Khi đặt cọc khoản lớn, đừng dựa vào máy dịch để phân biệt; hỏi rõ điều kiện mất cọc, hoàn cọc và ghi lại bằng chữ.
Dịch ảnh: đọc nhãn hàng, phiếu và tấm thẻ của sạp
Chức năng dịch ảnh hữu ích nhất khi bạn cần đọc những thứ chủ sạp không nói ra: nhãn thành phần vải trên áo, thông tin trên hộp giày, tờ phiếu ghi hàng, tấm thẻ của sạp ghi điều kiện bán sỉ. Chụp ảnh, máy hiện bản dịch đè lên ảnh, bạn biết ngay đại ý.
Đừng tin từng chữ của bản dịch ảnh. Nó thường đọc đúng chữ nhưng ghép nghĩa sai, nhất là với chữ viết tay trên phiếu. Với phiếu ghi hàng, việc quan trọng là đối chiếu con số và mã mẫu, không phải hiểu từng từ. Cách đọc phiếu có bài riêng trong danh mục này.
Với nhãn thành phần, máy dịch ảnh giúp bạn biết vải có những sợi gì và tỷ lệ bao nhiêu. Thông tin này cần cho nhãn phụ tiếng Việt khi bán và cho việc tư vấn khách. Ghi lại cẩn thận và đối chiếu với kiểm tra bằng tay; nhãn có thể ghi không đúng thực tế.
Một lượt trao đổi mẫu qua máy dịch
Ví dụ giả định dưới đây là cách một chủ shop hỏi về một mẫu áo khoác ở sạp, dùng máy dịch kết hợp máy tính. Nó cho thấy nhịp làm việc gọn, ít hiểu lầm.
- Chào chủ sạp bằng câu tiếng Trung đã thuộc, chỉ vào mẫu áo.
- Gõ vào máy: "Áo này có bán sỉ không?" Dịch ngược để kiểm, rồi đưa màn hình cho chủ sạp đọc.
- Chủ sạp gật đầu, bấm giá lên máy tính. Bạn hỏi tiếp bằng máy: "Giá này cho một chiếc hay cho cả tay?"
- Chủ sạp trả lời bằng cách gõ vào ứng dụng của họ hoặc nói chậm vào máy của bạn. Bạn đọc bản dịch, nếu chưa rõ thì hỏi lại bằng câu ngắn hơn.
- Hỏi màu, size, hàng sẵn bằng thẻ câu đã chuẩn bị, nhanh hơn gõ máy.
- Chốt số lượng và tổng tiền trên máy tính, chụp ảnh màn hình, xin ghi phiếu.
- Trước khi rời sạp, chụp mặt sạp và thẻ liên hệ để tối về đối chiếu.
Toàn bộ lượt trao đổi chỉ dùng máy dịch cho hai ba câu cần diễn đạt riêng. Những câu lặp lại hằng ngày dùng thẻ câu; con số dùng máy tính. Chia việc như vậy giúp bạn nhanh hơn nhiều so với dịch mọi câu qua điện thoại.
Nếu chủ sạp đang đông khách, đừng cố kéo dài lượt trao đổi qua máy. Chụp ảnh mẫu, xin mã liên hệ, quay lại lúc vắng hơn hoặc nhắn tin hỏi sau. Người bán sẽ trả lời kỹ hơn khi không phải vừa nhìn điện thoại của bạn vừa tính tiền cho khách khác.
Khi nào nên dừng máy dịch và nhờ người
Đơn hàng lớn với xưởng. Khi bàn về đặt may theo mẫu, nhãn riêng, thời hạn giao và tiền cọc, một chữ dịch sai có thể làm hỏng cả lô. Lúc này người phiên dịch hiểu nghề đáng giá hơn mọi ứng dụng.
Tranh chấp về hàng lỗi. Khi hàng giao khác mẫu hay lỗi nhiều, cảm xúc hai bên đều cao. Máy dịch không truyền được giọng điệu hoà giải. Nhờ người trung gian bạn tin cậy hoặc ban quản lý chợ.
Câu liên quan tới pháp lý, giấy tờ. Chứng từ, hoá đơn, nguồn gốc hàng cho việc bán hợp pháp ở Việt Nam là những thứ cần hiểu chính xác. Hỏi người biết tiếng và biết thủ tục.
Khi bạn thấy mình đoán quá nhiều. Nếu sau ba lượt hỏi qua lại mà bạn vẫn đoán ý người bán, hãy dừng lại. Chụp ảnh, ghi chú, tối về nhờ người dịch giúp rồi nhắn lại cho sạp vào hôm sau.
Câu hỏi thường gặp
Ứng dụng dịch có dùng được ở Trung Quốc không?
Có, nhưng một số ứng dụng quen dùng ở Việt Nam có thể không truy cập được qua mạng nội địa Trung Quốc. Cài ít nhất hai ứng dụng, tải gói ngoại tuyến, và thử ngay khi tới nơi để biết cái nào chạy được với mạng bạn đang dùng.
Nên dịch bằng giọng nói hay gõ chữ?
Giọng nói nhanh hơn nhưng dễ nghe nhầm trong chợ ồn, nhất là con số. Với câu quan trọng, gõ chữ chính xác hơn. Khi người bán trả lời, nhờ họ gõ chữ nếu bản dịch giọng nói khó hiểu.
Làm sao biết máy dịch đúng hay sai?
Cho máy dịch ngược câu tiếng Trung trở lại tiếng Việt. Nếu câu quay về đúng ý, có thể dùng. Nếu lệch, viết câu gốc ngắn và đơn giản hơn rồi thử lại.
Máy dịch có hiểu tiếng Quảng Đông không?
Nhiều ứng dụng nhận giọng tiếng Quảng Đông kém hơn tiếng Phổ thông. Ở chợ sỉ, phần lớn người bán nói được tiếng Phổ thông; nếu họ nói tiếng Quảng Đông, nhờ họ chuyển sang tiếng Phổ thông hoặc gõ chữ.
Dịch ảnh phiếu viết tay có đáng tin không?
Chỉ để biết đại ý. Chữ viết tay thường bị đọc sai. Với phiếu, điều quan trọng là đối chiếu mã mẫu, số lượng, đơn giá và tổng tiền bằng con số, không phải hiểu từng chữ.
Có cần học tiếng Trung nếu đã có máy dịch?
Vẫn nên học số đếm và vài chục câu cơ bản. Máy dịch giúp bạn hỏi han, nhưng nghe được con số và câu quen thuộc giúp bạn nhanh hơn, kiểm lại được máy và tạo thiện cảm với chủ sạp.