Giá nhập một món hàng ở chợ sỉ Quảng Châu phụ thuộc năm yếu tố chính: bạn mua ở tầng nào của chuỗi (xưởng, sạp đầu nguồn hay sạp buôn lại), mua bao nhiêu và theo cách ra sỉ nào, mua vào thời điểm nào của mùa, món đó làm từ chất liệu và công thế nào, và bạn thương lượng ra sao. Trong năm yếu tố đó, mặc cả thường ảnh hưởng ít hơn người mới nghĩ; tầng nguồn và số lượng ảnh hưởng nhiều hơn.
Cũng vì vậy mà câu hỏi "chỗ nào rẻ nhất" gần như không có lời đáp. Hai chiếc áo trông giống nhau ở hai sạp có thể khác giá vì khác vải, khác đường may, khác người làm ra. Bài này không đưa con số giá nào, chỉ giải thích cơ chế để bạn tự hiểu vì sao một giá cao hay thấp và mình có thể tác động vào đâu.
Tầng nguồn: cùng một món, đi qua bao nhiêu tay
Hàng ở Quảng Châu đi qua nhiều tầng trước khi tới tay chủ shop Việt. Mỗi tầng cộng thêm phần chi phí và lãi của mình.
| Tầng | Là ai | Đặc điểm giá | Đặc điểm mua |
|---|---|---|---|
| Xưởng sản xuất | Nơi may, làm hàng, thường ở ngoại thành hoặc thành phố lân cận | Thấp nhất trong chuỗi | Số lượng tối thiểu lớn, thường phải đặt trước, ít hàng sẵn |
| Sạp đầu nguồn | Sạp gắn với xưởng, tự ra mẫu hoặc là cửa bán của xưởng | Giá sỉ gốc của chợ | Mua theo dây size, theo màu; ít bán lẻ |
| Sạp buôn lại | Lấy hàng từ nhiều sạp đầu nguồn, bày bán chung | Cao hơn sạp đầu nguồn | Linh hoạt hơn, có khi bán lẻ vài chiếc |
| Người gom, người order | Mua hộ cho người ở xa | Giá sạp cộng phí dịch vụ | Không phải đi, nhưng không thấy hàng tận tay |
Người mới thường mua phải sạp buôn lại mà tưởng là sạp đầu nguồn. Dấu hiệu gợi ý một sạp là đầu nguồn: có cùng một mẫu đủ màu đủ size với số lượng nhiều, có bao hàng đóng sẵn chờ giao, khách buôn đến lấy theo dây chứ không lấy lẻ, chủ sạp nói được về thời gian ra mẫu tiếp theo. Không dấu hiệu nào chắc chắn tuyệt đối; nên so cùng một kiểu hàng ở vài sạp trước khi kết luận.
Số lượng và cách ra sỉ quyết định giá ra sao
Ở chợ sỉ quần áo Quảng Châu, đơn vị mua không phải từng chiếc mà thường là một dây size (mỗi size một chiếc của cùng màu) hoặc một màu (đủ size của một màu), hoặc một số lượng tối thiểu mỗi mẫu do sạp đặt ra. Tiếng Trung gọi số lượng tối thiểu để được giá sỉ là 起批 (qǐpī). Mua dưới mức đó, sạp có thể không bán, hoặc bán với giá cao hơn giá sỉ.
Khi số lượng tăng lên, nhiều sạp có bậc giá tốt hơn cho khách lấy nhiều, nhất là khi lấy cả lô hàng có sẵn. Nhưng có một ngưỡng mà ở đó sạp phải sản xuất thêm cho bạn; lúc này câu chuyện chuyển sang đặt hàng, có thời gian chờ, cọc, và rủi ro lô sau khác lô mẫu.
Đối với shop nhỏ, bài toán không phải là "mua càng nhiều càng rẻ" mà là mua bao nhiêu thì bán hết trong mùa. Giá mỗi chiếc rẻ hơn một chút nhưng tồn lại một phần ba lô thì giá vốn thực của phần bán được cao hơn nhiều. Hãy tính số lượng từ khả năng bán, rồi mới hỏi xem ở số lượng đó sạp cho giá thế nào.
Một mẹo hay dùng là lấy ít màu nhưng đủ size, thay vì nhiều màu mà thiếu size. Khách hỏi size mà shop không có thì mất đơn; thừa một màu thì có thể xả. Cách chọn cụ thể tuỳ khách của mỗi shop.
Mùa hàng và thời điểm trong năm
Hàng thời trang có mùa. Ở chợ sỉ Quảng Châu, mẫu đầu mùa ra sớm hơn mùa bán ở Việt Nam một khoảng, nhất là hàng thu đông. Mua đầu mùa thì có mẫu mới, nhiều lựa chọn, nhưng sạp ít khi giảm giá vì khách buôn đang đổ về đông. Cuối mùa, sạp cần giải phóng hàng để nhường chỗ cho mẫu mới, nên dễ có hàng xả với giá mềm hơn.
Hàng xả hấp dẫn nhưng có cái bẫy: bạn mua vào lúc mùa ở Việt Nam cũng sắp hết, và hàng xả thường thiếu size, thiếu màu đẹp. Hàng xả hợp với shop có kênh bán hàng giảm giá, hoặc nhóm hàng ít phụ thuộc mùa.
Một số thời điểm trong năm chợ đông bất thường hoặc nghỉ: dịp Tết Nguyên đán nhiều sạp và xưởng nghỉ dài, kỳ Hội chợ Quảng Châu (Canton Fair) thành phố đông khách nên chỗ ở và đi lại khó hơn. Lịch nghỉ cụ thể mỗi năm khác nhau; nên hỏi chủ sạp quen hoặc kiểm lại trước chuyến đi.
Thời điểm trong ngày cũng có ảnh hưởng nhỏ: lúc sạp đang đông khách buôn quen, chủ sạp ít thời gian thương lượng với người lạ. Đến vào lúc vắng hơn giúp bạn hỏi kỹ, dù chưa chắc được giá tốt hơn.
Chất liệu và công làm: những thứ không nhìn thấy trong giá
Vải. Hai chiếc váy cùng kiểu có thể dùng vải khác nhau về thành phần sợi, độ dày, độ co rút sau khi giặt. Vải tốt hơn thì giá cao hơn, và khác biệt này nhiều khi chỉ nhận ra khi sờ, kéo nhẹ, soi dưới ánh sáng.
Đường may và hoàn thiện. Mũi chỉ đều hay thưa, đường viền sổ chỉ, đầu chỉ cắt sạch, nẹp và lót có đủ không. Công may kỹ tốn thêm thời gian của thợ, giá vì thế cao hơn.
Phụ liệu. Khoá kéo, cúc, ren, dây, mác. Một chiếc khoá kéo tốt và một chiếc dễ kẹt có giá khác nhau, nhưng nhìn trên giá treo rất giống nhau.
Thiết kế riêng. Sạp tự ra mẫu bỏ tiền cho người thiết kế, may mẫu, thử nghiệm. Hàng của họ thường cao giá hơn hàng làm theo mẫu đã phổ biến.
Hoàn thiện sau may. Là ủi, gấp, đóng túi, gắn mác treo. Hàng được là phẳng, gấp gọn, mỗi chiếc một túi thì lên kệ hoặc chụp ảnh nhanh hơn; hàng để nguyên đống thì giá thấp hơn nhưng shop tốn thêm công xử lý khi về.
Hệ quả. Khi thấy một sạp rẻ hơn hẳn sạp khác cho "cùng một mẫu", hãy đặt hai sản phẩm cạnh nhau và soi ba thứ trên. Rẻ hơn mà không khác gì thì là may mắn; thường thì có khác.
Ghi giá khi đi chợ thế nào để so sánh cho đúng
Đi chợ một ngày, bạn có thể hỏi giá ở vài chục sạp. Tới tối, nếu không ghi chép cẩn thận, các con số trộn vào nhau và mất ý nghĩa. Một cách ghi đơn giản theo các bước sau giúp so sánh công bằng.
- Mỗi sạp một dòng: tên sạp hoặc ký hiệu tự đặt, khu chợ, ảnh mặt sạp hoặc danh thiếp nếu sạp đưa.
- Ghi giá kèm điều kiện: giá đó cho bao nhiêu chiếc, theo dây size hay theo màu, hàng có sẵn hay phải đặt, chờ bao lâu.
- Ghi chất lượng bằng vài chữ cố định do bạn tự quy ước, ví dụ vải dày hay mỏng, đường may đều hay không, khoá tốt hay kém, để lúc so không phải nhớ lại.
- Ghi trọng lượng hoặc độ cồng kềnh ước lượng, vì nó quyết định phần cước sẽ cộng vào sau.
- Cuối ngày, đặt các sạp cùng kiểu hàng cạnh nhau, loại những sạp có chất lượng không đạt trước, rồi mới so giá giữa các sạp còn lại.
Bước cuối cùng quan trọng nhất: lọc chất lượng trước, so giá sau. Làm ngược lại, bạn sẽ luôn bị kéo về sạp rẻ nhất trong danh sách mà quên mất lý do nó rẻ. Sổ ghi chép này cũng là tài sản cho các chuyến sau và cho việc đặt từ xa.
Mặc cả: phần thương lượng được và phần không
Chợ sỉ không giống chợ bán lẻ. Giá sỉ mà sạp đầu nguồn đưa ra cho khách buôn thường đã sát, phần mặc cả còn lại không nhiều. Trả giá quá sâu với sạp đầu nguồn có thể khiến chủ sạp không muốn bán, hoặc bán cho bạn hàng kém hơn để giữ giá. Danh mục giao tiếp, mặc cả và thanh toán trên trang đi sâu vào cách nói chuyện; ở đây chỉ nêu nguyên lý.
Những thứ thương lượng được thường không nằm ở con số giá mỗi chiếc mà ở điều kiện đi kèm: lấy ít hơn mức tối thiểu cho lần đầu, ghép màu, ghép size, đổi hàng lỗi phát hiện sau khi về, giữ hàng cho bạn vài ngày, giao tới điểm gom. Với khách quay lại nhiều lần, sạp sẵn sàng linh hoạt hơn.
Những thứ khó thương lượng là giá của mẫu đang bán chạy, giá hàng mới ra, và giá khi bạn chỉ mua rất ít. Chủ sạp biết mẫu nào đang được khách buôn tranh lấy.
Cách hỏi cũng quyết định giá được đưa ra. Hỏi giá một chiếc như khách lẻ thì nhận giá lẻ; hỏi "lấy sỉ thì giá bao nhiêu, tối thiểu mấy chiếc" cho chủ sạp biết bạn là khách buôn. Nói được khu chợ và loại khách của shop mình cũng giúp chủ sạp nghiêm túc hơn với bạn.
Quan hệ lâu dài đáng giá hơn vài phần trăm giảm được ở lần đầu. Một chủ sạp tin bạn sẽ báo trước mẫu mới, giữ hàng đẹp, và cho đổi khi lỗi, điều mà không lần mặc cả nào mang lại.
Giá nhập rẻ mà giá vốn về tay vẫn cao
Cái bẫy cuối cùng là chỉ nhìn giá ở chợ. Giá vốn thật của một món khi tới shop gồm giá nhập cộng với phần chi phí chuyến đi, phí gom và đóng gói, cước vận chuyển, chi phí đổi tiền và thanh toán, cộng phần hàng lỗi hoặc không bán được chia đều vào phần bán được.
Hai trường hợp hay gặp làm giá vốn đội lên dù giá nhập thấp. Thứ nhất là hàng nặng, cồng kềnh mà giá trị thấp: áo khoác dày, giày đế to, túi có khung cứng. Cước tính theo cân nặng hoặc thể tích, nên phần cước trên mỗi món có thể lớn so với giá nhập. Thứ hai là hàng giá thấp mà tỷ lệ lỗi cao: vài chiếc lỗi không đổi được đủ làm mất phần chênh lệch đã tiết kiệm.
Vì vậy, khi so hai sạp, hãy so giá vốn ước tính về tới shop, không chỉ so giá ở chợ. Bài riêng về cách tính giá vốn hàng Quảng Châu về tay trên trang có ví dụ giả định từng bước. Thói quen này cũng giúp bạn bình tĩnh trước lời chào "giá rẻ nhất chợ": con số đó chỉ là một phần của bài toán, và thường là phần dễ nhìn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Chợ nào ở Quảng Châu có giá rẻ nhất?
Không có chợ nào rẻ nhất cho mọi mặt hàng. Mỗi khu chợ có nhiều phân khúc, giá phụ thuộc tầng nguồn, chất liệu và số lượng. So sánh có ý nghĩa là so cùng một kiểu hàng, cùng chất lượng, ở vài sạp khác nhau, và so cả giá vốn về tay chứ không chỉ giá tại sạp.
Mua lẻ vài chiếc ở chợ sỉ Quảng Châu có được không?
Một số sạp bán lẻ, nhiều sạp không, hoặc bán lẻ với giá cao hơn giá sỉ. Sạp đầu nguồn thường chỉ bán từ mức tối thiểu, như một dây size hoặc một màu. Khi muốn mua thử ít, hãy nói rõ là mua thử để quay lại lấy nhiều và hỏi xem sạp có chấp nhận không.
Làm sao biết mình đang mua ở sạp đầu nguồn?
Không có dấu hiệu tuyệt đối. Những gợi ý thường gặp: cùng một mẫu có đủ màu, đủ size với số lượng nhiều, có hàng đóng bao chờ giao, khách buôn lấy theo dây, chủ sạp nói được về lịch ra mẫu. So cùng một kiểu hàng ở vài sạp giúp nhận ra sạp nào bán lại.
Mua hàng xả cuối mùa có lợi không?
Có thể có lợi nếu shop có kênh bán hàng giảm giá hoặc nhóm hàng ít phụ thuộc mùa. Rủi ro là hàng xả thường thiếu size và màu đẹp, và mùa ở Việt Nam có khi cũng sắp hết khi hàng về. Hãy tính thời gian bán còn lại trước khi mua.
Có nên nhờ người quen sang trước hỏi giá giúp?
Hỏi giá giúp chỉ có ích khi người đó hỏi đúng mẫu, đúng chất lượng và đúng số lượng bạn sẽ mua, vì giá sỉ thay đổi theo những yếu tố đó. Nhờ họ chụp kèm ảnh cận chất vải, đường may và hỏi rõ mức tối thiểu sẽ có ích hơn một con số giá đơn lẻ.
Giá ở chợ Quảng Châu có thay đổi nhanh không?
Giá phụ thuộc giá vải, công, mùa và nhu cầu, nên có thay đổi theo thời gian. Mẫu mới và mẫu đang bán chạy ít khi giảm, mẫu cũ cuối mùa dễ có giá mềm hơn. Khi đặt lại hàng từ xa, nên hỏi lại giá mỗi lần, đừng mặc định giống lần trước.