Dịch vụ đánh hàng Quảng Châu là người hoặc nhóm người ở Quảng Châu nhận đi chợ thay bạn: tìm sạp theo ảnh hoặc mã bạn gửi, trả tiền hàng, nhận hàng, kiểm ở mức đã thoả thuận, gom lại, đóng kiện và giao cho bên vận chuyển về Việt Nam. Bạn trả tiền hàng cộng phí dịch vụ, cộng các khoản đóng gói, vận chuyển. Có người chỉ làm một khâu, có người làm trọn từ chợ tới cửa shop.
Chọn người làm hộ không phải chọn bên rẻ nhất mà là chọn bên làm đúng việc bạn cần, nói rõ việc họ không làm, và có cách xử lý khi sai. Phần dưới mô tả bốn mô hình phổ biến, một ngày làm việc của người đánh hàng, những thứ họ không bảo đảm được, tiêu chí chọn, cách thử bằng đơn nhỏ và dấu hiệu nên dừng.
Bốn mô hình dịch vụ hay gặp
Tên gọi trên thị trường không thống nhất: "order", "đánh hàng", "mua hộ", "ship hàng Quảng Châu" có khi chỉ cùng một việc, có khi là bốn việc khác nhau. Đừng đoán qua tên; hỏi thẳng họ làm những khâu nào.
| Mô hình | Họ làm gì | Hợp với ai | Điểm cần hỏi |
|---|---|---|---|
| Người đánh hàng tự do | Một người hoặc vài người sống ở Quảng Châu, đi sạp theo yêu cầu, nhận hàng tại chỗ ở, gửi qua bên vận chuyển | Shop lấy ít, cần người linh hoạt, biết chợ | Ai giữ hàng khi họ ốm, nghỉ; gửi qua bên vận chuyển nào |
| Nhóm có văn phòng và kho gom | Có nhân viên đi chợ, kho nhận hàng, đội kiểm đếm, liên kết vận chuyển | Shop đặt đều, nhiều sạp mỗi đơn | Phạm vi kiểm; ai trả lời khi có lỗi |
| Trọn gói tới tận nơi | Mua, gom, vận chuyển, thủ tục, giao tới shop, báo một giá gộp | Người mới, không muốn làm việc với nhiều bên | Giá gộp gồm những gì; chứng từ nhận được |
| Chỉ nhận ký gửi | Không mua; nhận hàng bạn tự đặt với sạp, đóng và gửi | Shop tự nhắn sạp quen | Có đếm khi nhận không; giữ hàng tối đa bao lâu |
Nhiều bên làm cả bốn kiểu tuỳ khách. Điều quan trọng là đơn của bạn rơi vào kiểu nào thì phải ghi rõ, vì trách nhiệm khi sai khác hẳn nhau. Bên chỉ nhận ký gửi không chịu trách nhiệm về mẫu sạp đã giao; bên mua hộ thì có phần trách nhiệm ở khâu chọn đúng sạp, đúng mẫu.
Một ngày làm việc của người đánh hàng hộ
Hiểu người đánh hàng làm gì trong ngày giúp bạn đặt yêu cầu hợp lý. Buổi sáng họ thường gom danh sách đơn của nhiều khách, chia theo khu chợ, vì các khu bán buôn của Quảng Châu cách nhau khá xa và mỗi khu có nhịp mở cửa riêng. Họ đi từng sạp, đưa ảnh mẫu, hỏi còn hàng không, mặc cả nếu khách cho phép, trả tiền, rồi hoặc xách hàng theo, hoặc hẹn sạp giao về kho.
Buổi chiều là giờ nhận hàng sạp giao tới, đếm, đối chiếu với đơn, chụp ảnh gửi khách, xử lý những món sạp báo hết, những mẫu phải chờ. Tối là lúc trả lời tin nhắn, chốt đơn ngày mai, đóng kiện những đơn đã đủ.
Từ nhịp này có ba hệ quả thực tế. Thứ nhất, một người đánh hàng phục vụ nhiều shop cùng lúc, nên tin nhắn của bạn có thể được trả lời chậm trong giờ chợ. Thứ hai, yêu cầu "đi tìm mẫu giống ảnh này" tốn thời gian hơn nhiều so với "lấy mã này ở sạp này"; người làm hộ có quyền tính phí khác nhau cho hai việc đó. Thứ ba, kiểm hàng kỹ từng món là việc tốn công thật sự; nếu bạn muốn kiểm kỹ, phải nói trước và chấp nhận trả cho việc đó.
Ngoài ra, người đánh hàng giỏi có một tài sản bạn khó tự có: mạng lưới sạp quen. Họ biết sạp nào hàng ổn, sạp nào hay giao thiếu, mùa này khu nào có mẫu mới. Nhưng đó cũng là chỗ cần tỉnh táo: sạp họ quen chưa chắc là sạp tốt nhất cho bạn, đôi khi chỉ là sạp dễ làm việc với họ.
Những việc người làm hộ không bảo đảm được
Nhiều tranh chấp bắt nguồn từ kỳ vọng không nói ra. Dù thuê bên nào, những điều dưới đây thường nằm ngoài khả năng kiểm soát của họ, trừ khi có thoả thuận riêng:
- Chất lượng sau giặt. Co rút, phai màu, xù lông chỉ lộ ra khi dùng; người kiểm ở kho chỉ nhìn được bề mặt.
- Sạp còn hàng đúng lúc đặt. Mẫu bán chạy có thể hết trong ngày; người làm hộ chỉ báo lại được, không làm ra hàng được.
- Giá cố định qua các mùa. Giá sỉ thay đổi theo mùa, theo số lượng, theo tình hình nguyên liệu của xưởng.
- Hàng đúng 100% từng món. Kiểm theo mẫu hay kiểm toàn bộ là hai mức khác nhau về công và chi phí.
- Thời gian thông quan. Phụ thuộc cơ quan chức năng, mùa cao điểm và chứng từ.
- Hàng hợp pháp để bán nếu bạn đặt sai loại hàng. Hàng mang nhãn hiệu của người khác, hàng thuộc diện phải công bố, hợp quy mà không có hồ sơ, người làm hộ mua được không có nghĩa là bạn bán được.
Một bên dịch vụ nghiêm túc sẽ tự nói những giới hạn này trước khi bạn hỏi. Bên nào hứa ngược lại ở mọi điểm thì hoặc chưa hiểu nghề, hoặc đang nói để chốt khách.
Tiêu chí chọn người đánh hàng hộ
Rõ ràng về phạm vi công việc. Họ viết ra được họ làm những khâu nào, kiểm ở mức nào, chịu trách nhiệm tới đâu. Câu trả lời mơ hồ kiểu "yên tâm, bên em lo hết" là tín hiệu xấu chứ không phải tốt.
Báo giá tách từng khoản. Tiền hàng, phí dịch vụ, cách quy đổi tiền, phí kiểm, đóng gói, vận chuyển, giao chặng cuối. Báo giá gộp không phải lúc nào cũng xấu, nhưng phải biết gộp những gì.
Có địa chỉ và người thật. Kho nhận hàng có địa chỉ cụ thể ở Quảng Châu, kho trả hàng ở Việt Nam có địa chỉ, có người chịu trách nhiệm đứng tên. Bạn đến được ít nhất một trong hai nơi.
Chứng từ cho hàng về. Họ nói rõ hình thức đưa hàng vào Việt Nam và loại giấy tờ bạn nhận được để chứng minh nguồn gốc khi bán. Đây là tiêu chí loại trừ: không có câu trả lời rõ thì không gửi hàng.
Cách xử lý khi sai đã có sẵn. Họ đã có quy trình cho thiếu hàng, sai mẫu, lỗi: báo trong bao lâu, đổi với sạp thế nào, hoàn tiền ra sao. Bên làm lâu năm luôn có câu trả lời vì họ gặp chuyện này hằng tuần.
Phản hồi đúng nhịp. Không cần trả lời tức thì, nhưng phải có nhịp đều và giữ lời hẹn. Thử bằng vài câu hỏi trước khi đặt đơn.
Thử bằng đơn nhỏ trước khi giao việc lớn
Không có lời giới thiệu nào thay được một đơn thật. Cách thử gọn nhất:
- Chọn hai ba mẫu bạn đã biết rõ chất lượng (từng bán, từng cầm tận tay), để có chuẩn so sánh.
- Gửi yêu cầu bằng văn bản: mã hoặc ảnh, màu, size, số lượng, mức kiểm, quy ước khi hết hàng.
- Yêu cầu ảnh ở ba thời điểm: khi lấy ở sạp, khi nhận ở kho, khi đóng kiện.
- Ghi thời gian mỗi mốc và so với lời hẹn.
- Khi hàng về, đếm, kiểm, so với chuẩn của mẫu bạn đã biết.
- Cố ý hỏi một câu khó: đề nghị đổi một món lỗi, xem họ xử lý thế nào.
- Đối soát tiền: tổng bạn trả có khớp với từng khoản đã báo giá không.
Sau hai ba đơn thử, bạn có dữ liệu thật để quyết định. Đừng vội đặt đơn lớn ngay sau một đơn thử suôn sẻ; đơn đầu thường được làm kỹ hơn mức bình thường.
Nếu muốn so hai bên, chia cùng một đơn thử làm hai phần gần giống nhau, giao mỗi bên một phần trong cùng tuần. Cùng mùa, cùng loại hàng, cùng khu chợ, khác biệt về thời gian, độ chính xác và cách xử lý lỗi sẽ hiện ra rõ hơn nhiều so với thử hai bên ở hai thời điểm khác nhau.
Chia việc giữa shop và người làm hộ cho trơn tru
Thuê người đánh hàng không có nghĩa là giao hết rồi chờ. Những shop làm việc lâu dài, ít sai với người làm hộ thường giữ cho mình ba việc: quyết định mẫu và số lượng, giữ thông tin sạp, và kiểm khi hàng về. Phần còn lại, từ đi chợ, trả tiền, đếm, đóng gói tới gửi hàng, là việc của người làm hộ.
Quyết định mẫu và số lượng thuộc về shop vì chỉ shop biết khách. Người làm hộ có thể gợi ý mẫu đang được nhiều người lấy, nhưng mẫu nhiều người lấy chưa chắc hợp với khách của bạn, và họ không chịu tồn kho thay bạn. Coi gợi ý của họ là thông tin thị trường, không phải lời khuyên nhập.
Giữ thông tin sạp là để không phụ thuộc hoàn toàn vào một người. Khi người làm hộ nghỉ việc, đổi nghề hay làm ăn không ổn, shop biết sạp gốc vẫn tiếp tục được, chỉ cần tìm người nhận hàng khác. Nhiều người làm hộ đồng ý cho biết sạp nếu bạn nói rõ mục đích và không vượt mặt họ.
Kiểm khi hàng về là để có dữ liệu thật về từng lô. Đừng chỉ dựa vào ảnh kiểm của bên làm hộ; họ kiểm theo mức đã thoả thuận, còn bạn kiểm theo tiêu chuẩn của khách mình.
Phần giao cho người làm hộ thì nên giao trọn và rõ: một đầu mối liên lạc, một kênh tin nhắn cho mỗi đơn, một bảng đơn chung hai bên cùng nhìn. Đổi yêu cầu giữa chừng qua nhiều kênh, nhiều người là cách nhanh nhất để đơn về sai.
Dấu hiệu nên dừng hợp tác
Báo giá thay đổi sau khi đã nhận tiền. Phát sinh có thể có thật, nhưng phải được báo trước khi phát sinh, kèm lý do và bằng chứng; không phải báo sau khi hàng đã về kho.
Ảnh gửi bạn không phải ảnh hàng của bạn. Ảnh mẫu lấy trên mạng thay cho ảnh chụp thực tại sạp hay tại kho. Một lần có thể do bận; lặp lại là có vấn đề.
Từ chối cho biết sạp. Một số người đánh hàng giữ bí mật nguồn để giữ khách; điều đó có thể hiểu được. Nhưng khi có lỗi mà không ai chịu trách nhiệm và bạn cũng không biết lỗi từ đâu, quan hệ đó không bền.
Đổi tài khoản nhận tiền liên tục. Đây là dấu hiệu rủi ro tài chính. Mỗi khi tài khoản nhận tiền thay đổi, xác minh qua một kênh khác trước khi chuyển.
Thúc bạn bỏ qua chứng từ. Lời mời "bao hết, khỏi giấy tờ, rẻ hơn" chuyển toàn bộ rủi ro pháp lý sang bạn. Bài riêng trong chuyên mục nói rõ các kiểu lừa đảo khi thuê đánh hàng.
Câu hỏi thường gặp
Dịch vụ đánh hàng và dịch vụ order khác nhau không?
Trên thị trường hai tên này thường dùng lẫn. Điều cần hỏi không phải tên gọi mà là họ làm những khâu nào: mua hộ, kiểm, gom, vận chuyển, thủ tục, giao tới nơi, và chịu trách nhiệm ở khâu nào khi có sai sót.
Có nên để người đánh hàng tự chọn sạp?
Được nếu bạn chỉ có ảnh mẫu và tin vào kinh nghiệm của họ. Nhưng bạn nên yêu cầu ảnh hoặc video hàng thật tại sạp trước khi họ trả tiền, và lưu thông tin sạp để lần sau đặt lại hoặc đối chiếu khi có lỗi.
Thuê người đánh hàng tự do hay nhóm có kho?
Người tự do linh hoạt, phù hợp đơn nhỏ, nhưng phụ thuộc một người. Nhóm có kho ổn định hơn với đơn đều, nhiều sạp, nhưng ít linh hoạt. Thử cả hai bằng đơn nhỏ nếu chưa chắc.
Có cần ký hợp đồng với người đánh hàng hộ không?
Nên có ít nhất một thoả thuận bằng văn bản: phạm vi công việc, cách tính phí, mức kiểm, cách xử lý thiếu–sai–lỗi, chứng từ hàng về. Tin nhắn có xác nhận rõ ràng cũng là bằng chứng, nhưng văn bản đầy đủ dễ dùng hơn khi có tranh chấp.
Người đánh hàng có trách nhiệm khi hàng co rút sau giặt không?
Thường không, vì lỗi này chỉ lộ ra khi sử dụng. Nếu bạn có ý định đòi đổi với sạp, cần giữ một vài món làm mẫu đối chứng và thoả thuận trước với người làm hộ về việc chuyển yêu cầu tới sạp.
Làm sao biết phí dịch vụ hợp lý?
Không có mức chuẩn chung. So hai ba báo giá trên cùng một đơn mẫu, tách từng khoản, xem khoản nào gộp và cách quy đổi tiền. Bài riêng về phí đánh hàng hộ trong chuyên mục hướng dẫn cách so.