Trong chuyến đánh hàng Quảng Châu, metro là phương tiện chính để đi giữa các khu chợ xa nhau, taxi hoặc xe gọi qua ứng dụng dùng khi đã có hàng hoặc đi tối muộn, còn trong lòng một khu chợ thì đi bộ và thuê người đẩy hàng. Xe máy bị hạn chế ở khu trung tâm thành phố từ lâu, nên đừng trông vào xe ôm như ở Việt Nam. Mỗi phương tiện hợp với một việc; dùng sai việc là tốn thời gian và sức.
Người đi lần đầu thường mất nhiều thời gian nhất vào hai việc: lạc trong ga metro lớn và loay hoay mang hàng từ chợ về chỗ ở hoặc kho. Bài này chia việc đi lại thành ba bài toán riêng: đi từ chỗ ở tới chợ khi tay không, di chuyển trong và giữa các toà chợ, và đưa hàng đi. Mỗi bài toán có lời giải khác nhau.
Bài toán một: từ chỗ ở tới chợ khi tay không
Buổi sáng, khi chưa có hàng, metro thường là lựa chọn nhanh và ổn định nhất. Hệ thống metro Quảng Châu phủ rộng, nối nhiều khu bán buôn lớn, ít bị ảnh hưởng bởi tắc đường giờ cao điểm. Mỗi lần vào ga đều qua máy soi an ninh, nên túi đeo của bạn sẽ được soi; đó là chuyện bình thường, không phải bị nghi ngờ.
Vé có thể mua tại máy bán vé trong ga hoặc dùng mã quét trên điện thoại nếu bạn đã thiết lập được phương thức thanh toán phù hợp. Máy bán vé thường có giao diện tiếng Anh. Trước chuyến đi, tìm hiểu cách đi từ ga gần chỗ ở tới ga gần chợ: đổi tuyến ở đâu, ra cửa nào. Ga lớn ở Quảng Châu có nhiều lối ra cách nhau khá xa; ra nhầm cửa có thể mất mười lăm phút đi bộ vòng lại.
Nếu chỗ ở cách chợ chỉ một hai ga, đi bộ đôi khi nhanh hơn vì thời gian vào ga, qua máy soi, chờ tàu và ra ga cộng lại không ít. Ngày đầu tiên nên thử cả hai cách để biết thực tế, rồi chọn nếp cho các ngày sau.
Một mẹo nhỏ của người đi nhiều: lưu ảnh chụp sơ đồ tuyến metro vào máy và đánh dấu sẵn ga gần chỗ ở, ga gần từng khu chợ định đi. Khi sóng yếu dưới ga ngầm, ảnh chụp vẫn mở được, còn ứng dụng thì có thể quay mãi không tải xong.
Taxi và xe gọi qua ứng dụng tiện khi bạn đi nhóm, đi sớm trước khi metro chạy hoặc khi trời mưa to. Nhưng giờ cao điểm buổi sáng, khu chợ thường tắc, xe phải dừng xa cổng chợ vì đường hẹp. Lúc đó metro và đi bộ vẫn thắng.
Bài toán hai: đi trong và giữa các toà chợ
Một khu chợ thường là cụm nhiều toà nhà. Các khu bán buôn lớn ở Quảng Châu không phải một cái chợ mà là một cụm trung tâm thương mại sỉ nhiều tầng đứng sát nhau, có khi nối với nhau bằng cầu đi bộ hoặc tầng hầm. Đi bộ là cách duy nhất để xem hàng; hãy mang giày êm và chuẩn bị đi nhiều.
Thang cuốn, thang máy đông vào giờ cao điểm. Thang máy chở hàng và thang máy khách thường tách riêng. Người đi tay không nên dùng thang bộ hoặc thang cuốn, nhường thang hàng cho người đẩy hàng; chen vào thang hàng vừa chậm vừa gây khó chịu cho người làm.
Đánh dấu vị trí bằng ảnh. Toà nào cũng có nhiều hành lang giống nhau, sạp nào cũng treo đầy hàng. Khi thấy sạp ưng ý, chụp ảnh mặt sạp, góc hành lang, cửa thang gần nhất để quay lại tìm. Đừng tin vào trí nhớ sau năm toà nhà và hàng trăm sạp.
Đi giữa các khu xa nhau thì quay về metro. Hai khu chợ cách nhau vài ga thì không nên đi bộ dù trông gần trên điện thoại. Giữ sức cho việc chọn hàng.
Đi theo vòng tròn có kế hoạch. Xếp các toà trong một khu thành một vòng đi theo thứ tự, đánh dấu toà đã xem. Không có kế hoạch, bạn sẽ đi qua một hành lang hai ba lần mà vẫn bỏ sót cả một tầng.
Bài toán ba: đưa hàng đi
Khi đã mua hàng, mọi thứ thay đổi. Một bao quần áo vài chục chiếc nặng và cồng kềnh, không thể mang lên metro giờ cao điểm. Metro ở Trung Quốc có quy định về kích thước và trọng lượng hành lý được mang vào, và nhân viên ở cửa soát có quyền từ chối kiện quá khổ. Kể cả khi được vào, chen một bao hàng lớn vào toa đông là phiền cho người khác và cho chính bạn.
Ở các khu chợ sỉ lớn, việc chở hàng là cả một nghề. Có người đẩy xe hàng thuê, xe ba bánh chở hàng, dịch vụ chuyển hàng về kho của các đơn vị vận chuyển. Nhiều sạp sẵn sàng giữ hàng bạn đã mua đến cuối ngày để bạn gom một lần. Nhiều đơn vị gom hàng có người đi nhận hàng tại sạp nếu bạn cung cấp đủ thông tin.
Nguyên tắc chung: tách hàng khỏi người càng sớm càng tốt. Bạn đi chợ tay không, hàng đi đường của hàng. Mang hàng theo người cả ngày làm bạn chậm, mệt, dễ mất đồ và không còn tay để xem hàng tiếp. Chi tiết về gom hàng, kho và gửi về Việt Nam có ở danh mục kiểm hàng, vận chuyển trên trang.
Thuê người đẩy hàng, xe chở hàng: những điều cần thống nhất
Người đẩy hàng, xe chở hàng trong khu chợ là lao động làm việc vất vả và phần lớn làm đàng hoàng. Rắc rối thường đến từ việc hai bên hiểu khác nhau, không phải từ gian lận. Thống nhất rõ những điểm dưới đây trước khi giao hàng.
- Chở từ đâu tới đâu: tên toà, sạp, và điểm đến cụ thể bằng chữ Hán. Một số người chỉ chở trong phạm vi khu chợ, không đi xa.
- Tính tiền theo gì: theo chuyến, theo bao, theo cân hay theo quãng đường. Hỏi rõ và thống nhất con số trước khi bắt đầu, không phải sau khi đã chở.
- Số kiện bàn giao: đếm số bao, đánh dấu từng bao, chụp ảnh lúc giao. Khi tới nơi, đếm lại cùng người chở.
- Bạn đi cùng hay không: tốt nhất là đi cùng hoặc có người nhận ở đầu kia. Giao hàng cho người lạ chở đi một mình rồi hẹn gặp ở chỗ khác là rủi ro không cần thiết.
- Hàng dễ hỏng: báo trước nếu có hàng dễ móp, dễ vỡ, dễ bẩn để họ xếp phù hợp.
Nếu dùng dịch vụ nhận hàng tại sạp của đơn vị gom hàng, khâu bàn giao giữa sạp và người nhận cần có phiếu ghi số kiện, và bạn nên được báo khi hàng đã về kho. Đó là điểm mà nhiều chủ shop mất hàng vì không ai chịu trách nhiệm.
Chọn phương tiện theo việc
Tóm gọn ba bài toán vào một bảng để mang theo trên điện thoại.
| Việc | Phương tiện hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Từ chỗ ở tới chợ buổi sáng | Metro, đi bộ nếu gần | Biết trước ga đổi tuyến, cửa ra |
| Đi giữa các toà trong một khu | Đi bộ | Chụp ảnh vị trí sạp, đi theo vòng |
| Đi giữa hai khu xa nhau | Metro | Tránh đi bộ dù trông gần |
| Đưa hàng từ sạp về kho | Người đẩy hàng, xe chở hàng, dịch vụ nhận tại sạp | Thống nhất giá, đếm kiện, chụp ảnh |
| Về chỗ ở buổi tối, đi nhóm | Taxi, xe gọi qua ứng dụng | Đón ở điểm đón chính thức, không theo người mời |
| Ra sân bay, ga tàu ngày về | Metro nếu nhẹ, taxi nếu nhiều đồ | Chừa thời gian cho tắc đường và máy soi |
Bảng trên dựa trên tình huống chung. Thực tế từng khu và từng năm khác nhau, nhất là khi các khu chợ thay đổi, dời chỗ hay có tuyến metro mới. Kiểm lại trước chuyến đi.
Taxi và xe gọi qua ứng dụng: vài điều nên biết
Đưa địa chỉ bằng chữ Hán. Phần lớn tài xế không nói tiếng Anh, và tên các khu chợ theo cách người Việt gọi bằng âm Hán Việt thì họ không hiểu. Lưu sẵn địa chỉ bằng chữ Hán, đưa màn hình cho tài xế xem.
Taxi chính thức chạy theo đồng hồ. Lên xe ở điểm đón chính thức, để ý đồng hồ được bật. Người mời "đi xe không cần đồng hồ, giá trọn gói" ở cửa ga, cửa chợ thường là xe không chính thức; giá và an toàn đều không có gì đảm bảo.
Ứng dụng gọi xe. Các ứng dụng gọi xe nội địa phổ biến ở Trung Quốc tiện vì có địa chỉ và giá dự kiến trước. Việc đăng ký và thanh toán cho người nước ngoài có điều kiện riêng, thay đổi theo thời gian; thiết lập và thử trước chuyến đi, đừng để tới lúc đứng giữa đường mới cài.
Chừa thời gian cho tắc đường. Quanh các khu chợ lớn và ga tàu, đường hay tắc vào sáng sớm và chiều muộn. Ngày về, nếu đi taxi ra sân bay hoặc ga, chừa dư thời gian.
Một ngày đi lại mẫu, từ sáng tới tối
Ví dụ giả định dưới đây là một ngày của chủ shop quần áo ở gần khu ga Quảng Châu, sáng đi một khu chợ họp sớm, chiều quay về khu quanh ga. Nó cho thấy mỗi phương tiện được dùng ở đâu.
- Sáng sớm: đi taxi hoặc xe gọi qua ứng dụng tới khu chợ họp sớm, vì lúc đó metro có thể chưa chạy hoặc vắng chuyến, và bạn đang tay không nên xe nào cũng tiện.
- Buổi sáng: đi bộ trong cụm toà chợ theo vòng đã vạch, chụp ảnh từng sạp ưng ý, đặt hàng và nhờ sạp giữ hàng tới giờ hẹn.
- Gần trưa: hẹn người của đơn vị gom hàng tới nhận hàng tại các sạp đã chốt, hoặc thuê người đẩy hàng gom về một điểm, đếm kiện, chụp ảnh.
- Trưa: ăn nhanh gần chợ, rồi đi metro về khu quanh ga, tay vẫn không.
- Chiều: đi bộ các toà quanh ga, lặp lại cách làm buổi sáng.
- Cuối chiều: kiểm tra với kho rằng hàng buổi sáng đã về đủ kiện; phần hàng muốn kiểm kỹ thì mang về phòng.
- Tối: về chỗ ở bằng metro hoặc đi bộ; nếu đi nhóm và mang theo đồ, gọi taxi.
Điểm cốt lõi của ngày mẫu này là bạn gần như không bao giờ phải tự mang bao hàng trên phương tiện công cộng. Đó là khác biệt lớn nhất giữa người đi lần đầu và người đã quen đường.
Nếu hôm đó bạn chỉ mua ít, vài món nhỏ bỏ vừa túi đeo, cứ mang theo người; quy tắc tách hàng khỏi người dành cho bao hàng thật sự, không phải cho một chiếc túi nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Có xe ôm ở Quảng Châu như ở Việt Nam không?
Khu trung tâm Quảng Châu hạn chế xe máy từ lâu, nên không có kiểu xe ôm phổ biến như ở Việt Nam. Trong khu chợ, việc chở hàng do người đẩy xe hàng và xe ba bánh chở hàng đảm nhận. Đi người thì dùng metro, taxi hoặc đi bộ.
Mang bao hàng lên metro có được không?
Metro có quy định về kích thước và trọng lượng hành lý, và mọi hành lý phải qua máy soi. Bao hàng cồng kềnh dễ bị từ chối và rất khó xoay xở giờ cao điểm. Hàng nên chuyển qua người chở hàng hoặc gom thẳng về kho.
Không biết tiếng Trung có đi metro được không?
Được. Máy bán vé thường có tiếng Anh, sơ đồ tuyến dùng màu và ký hiệu dễ theo. Chuẩn bị trước tên ga đi, ga đến và ga đổi tuyến, lưu ảnh chụp trên điện thoại để so với biển chỉ dẫn.
Thuê người đẩy hàng có an toàn không?
Phần lớn người làm nghề này làm việc đàng hoàng. Rủi ro thường do hai bên không thống nhất giá, số kiện, điểm đến. Thống nhất trước, đếm và chụp ảnh lúc giao, đi cùng hoặc có người nhận ở đầu kia là đủ phòng ngừa.
Đi bộ giữa các toà chợ có mệt lắm không?
Khá mệt, vì mỗi khu là cụm nhiều toà nhiều tầng. Mang giày êm, túi đeo nhẹ, nước uống, chia khu thành vòng đi có kế hoạch và nghỉ ngắn giữa các toà. Đừng mang hàng theo người cả ngày.