Đi đường bộ từ Hà Nội sang Quảng Châu gồm bốn chặng chính: Hà Nội lên Lạng Sơn, làm thủ tục ở cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, đi từ Bằng Tường tới Nam Ninh, rồi tàu cao tốc từ Nam Ninh về Quảng Châu. Người đi suôn sẻ thường xuất phát sáng sớm và tới Quảng Châu vào buổi tối. Lộ trình cụ thể, giờ cửa khẩu và lịch tàu thay đổi theo thời điểm nên cần kiểm lại ngay trước ngày đi.
Lộ trình này hợp với người ở phía Bắc, đi nhóm, hoặc không muốn phụ thuộc lịch bay. Đổi lại, bạn phải tự xử lý nhiều điểm nối. Bài dưới đây đi qua từng chặng theo đúng thứ tự, nêu chỗ hay chậm, chỗ hay bị mời chào, và những thứ cần có sẵn trong túi trước khi bước qua cửa khẩu.
Trước khi rời Hà Nội: chuẩn bị gì
Phần lớn rắc rối trên đường bộ đến từ những thứ lẽ ra phải chuẩn bị ở nhà. Danh mục dưới đây là tối thiểu.
- Hộ chiếu và thị thực đã kiểm loại, ngày hiệu lực, số ngày lưu trú. Chụp ảnh trang thông tin và trang thị thực, lưu cả trên điện thoại lẫn một bản in để riêng.
- Một ít tiền nhân dân tệ đổi tại tổ chức được phép ở Việt Nam, đủ cho các khoản lặt vặt đầu tiên bên kia cửa khẩu. Không đổi tiền với người đứng mời ở cửa khẩu.
- Phương án liên lạc chạy được ngay khi sang bên kia: chuyển vùng quốc tế đã bật hoặc SIM, eSIM chuẩn bị sẵn. Nhiều ứng dụng quen thuộc ở Việt Nam không dùng được ở Trung Quốc.
- Tên khách sạn và địa chỉ viết bằng chữ Hán lưu sẵn trong điện thoại để đưa tài xế, người hỏi đường.
- Vé tàu cao tốc đã mua hoặc ít nhất đã xem lịch, biết chuyến muộn nhất trong ngày để có phương án dự phòng.
- Hành lý gọn: một vali kéo chắc chắn, một túi đeo trước người cho giấy tờ, tiền và điện thoại. Bạn sẽ phải tự kéo vali qua nhiều đoạn đi bộ.
Nếu đi nhóm, thống nhất trước ai giữ giấy tờ chung, ai lo vé, điểm hẹn nếu lạc nhau sau cửa khẩu. Sau khi qua kiểm soát, các thành viên có thể bị tách ra ở những hàng khác nhau.
Chặng một: Hà Nội lên Lạng Sơn
Từ Hà Nội lên thành phố Lạng Sơn và khu vực cửa khẩu Hữu Nghị có nhiều cách: xe khách tuyến cố định, xe hợp đồng, ô tô riêng. Người đi đánh hàng thường chọn xuất phát rất sớm để tới cửa khẩu khi còn sớm trong ngày, tránh hàng đợi buổi trưa và còn đủ thời gian nối chuyến bên kia.
Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị nằm ở phía bắc tỉnh Lạng Sơn, giáp cửa khẩu Hữu Nghị Quan bên phía Trung Quốc. Đây là cửa khẩu đường bộ lớn, đông cả người lẫn hàng hoá. Khi đặt xe, hỏi rõ xe đưa tới đúng khu làm thủ tục xuất cảnh cho người hay chỉ tới thành phố; khoảng cách giữa hai nơi không nhỏ nếu phải tự đi tiếp.
Một lưu ý thực tế: dọc đường và gần cửa khẩu có nhiều người mời gửi hàng, mời đổi tiền, mời dịch vụ "qua nhanh". Bạn không cần những dịch vụ đó cho một chuyến đi bằng hộ chiếu có thị thực. Mọi lời mời giúp "lách" thủ tục đều là dấu hiệu nên tránh xa.
Chặng hai: làm thủ tục ở cửa khẩu
Thứ tự các bước cơ bản giống mọi cửa khẩu quốc tế; chi tiết từng khu vực có thể thay đổi theo bố trí của cửa khẩu.
- Vào khu xuất cảnh phía Việt Nam, xếp hàng kiểm soát hộ chiếu. Xuất trình hộ chiếu có thị thực Trung Quốc còn hiệu lực.
- Qua kiểm tra hải quan phía Việt Nam với hành lý. Nếu mang ngoại tệ, tiền mặt vượt mức phải khai báo theo quy định hiện hành, bạn phải khai ở bước này.
- Đi bộ qua khu vực giữa hai bên sang khu nhập cảnh phía Trung Quốc.
- Điền tờ khai nhập cảnh nếu được yêu cầu, xếp hàng kiểm soát hộ chiếu, có thể được lấy dấu vân tay và chụp ảnh. Trả lời ngắn gọn, đúng sự thật về mục đích và nơi ở.
- Qua máy soi hành lý và kiểm tra hải quan phía Trung Quốc.
- Ra khỏi khu cửa khẩu, đi tới điểm đón xe về Bằng Tường hoặc đi thẳng Nam Ninh.
Thời gian qua cửa khẩu dao động rất lớn: ngày vắng có khi chỉ một lúc, ngày đông có thể mất vài tiếng. Ngày trước và sau các dịp nghỉ lễ của cả hai nước thường đông hơn. Vì thế không nên đặt tàu cao tốc sát giờ.
Chặng ba: từ cửa khẩu tới Nam Ninh
Phía bên kia cửa khẩu thuộc thành phố cấp huyện Bằng Tường (凭祥, Píngxiáng) của khu tự trị Quảng Tây. Từ đây tới thủ phủ Nam Ninh (南宁, Nánníng) có xe khách, xe đưa đón và tàu hoả. Tuyến đường sắt khu vực biên giới đã và đang được nâng cấp, lịch chạy và loại tàu thay đổi theo thời gian, nên trước chuyến đi bạn nên tra lại xem từ Bằng Tường đã có chuyến tàu phù hợp chưa hay vẫn phải đi xe.
Nếu đi xe, chọn xe đi tới đúng ga tàu bạn sẽ lên ở Nam Ninh. Nam Ninh có nhiều ga, và tàu cao tốc đi Quảng Châu có thể xuất phát từ ga khác với chỗ xe thả bạn. Kiểm tên ga trên vé tàu, đưa cho tài xế xem bằng chữ Hán để tránh nhầm.
Trên chặng này, giữ túi giấy tờ trước người, không để hộ chiếu trong vali gửi cốp xe. Bạn sẽ cần hộ chiếu ngay khi vào ga tàu vì ga ở Trung Quốc kiểm tra giấy tờ tùy thân và soi hành lý trước khi cho vào khu chờ.
Chặng bốn: tàu cao tốc Nam Ninh về Quảng Châu
Vé đích danh, kiểm hộ chiếu ở cửa ga. Vé tàu ở Trung Quốc gắn với giấy tờ tùy thân. Khi vào ga, bạn xuất trình hộ chiếu; khi soát vé lên tàu, người dùng hộ chiếu nước ngoài đôi khi phải đi lối có nhân viên thay vì cửa tự động.
Ga đến ở Quảng Châu. Tàu từ Nam Ninh thường về ga Quảng Châu Nam (广州南站), nằm ở phía nam thành phố, khá xa các khu chợ sỉ quanh ga Quảng Châu. Một số chuyến có thể về ga khác. Xem kỹ tên ga trên vé để tính đường về chỗ ở.
Hành lý trên tàu. Tàu cao tốc có giá để hành lý ở đầu toa và trên đầu ghế, kích thước có giới hạn theo quy định của ngành đường sắt. Vali quá khổ, bao hàng to rất bất tiện. Chiều đi nên gọn.
Giờ tới và đường về chỗ ở. Tới Quảng Châu buổi tối, từ ga có thể đi metro hoặc taxi. Biết trước cách đi tới khách sạn để không phải đứng hỏi khi đã mệt. Taxi xếp hàng ở điểm đón chính thức của ga, không đi theo người mời xe trong sảnh.
Chiều về và các lựa chọn khác
Chiều về đi ngược lại: tàu cao tốc từ Quảng Châu về Nam Ninh, xe hoặc tàu ra Bằng Tường, qua cửa khẩu, về Hà Nội. Điểm khác là bạn mang theo nhiều đồ hơn và có hàng hoá phải khai báo hải quan khi nhập cảnh Việt Nam. Hàng mua để kinh doanh không phải là hành lý cá nhân; phần lớn chủ shop gửi hàng qua kho và vận chuyển riêng, chỉ mang theo người một ít mẫu.
Ngoài cửa khẩu Hữu Nghị, một số người đi qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái của tỉnh Quảng Ninh sang Đông Hưng (东兴, Dōngxīng) cũng thuộc Quảng Tây, rồi nối về Nam Ninh và đi tàu cao tốc. Lựa chọn này hợp với người ở Quảng Ninh và vùng ven biển. Nguyên tắc từng chặng không khác.
Khi đã quen đường, nhiều người đi một chiều đường bộ và một chiều máy bay. Ví dụ: đi đường bộ để linh hoạt giờ xuất phát và ngắm đường, về bằng máy bay để đỡ mệt sau mấy ngày đi chợ. Không có công thức đúng cho mọi người; chỉ có công thức hợp với lịch và sức của bạn.
Chỗ hay chậm trên lộ trình và cách xử lý
Người đi đường bộ lần đầu thường bị trễ ở cùng mấy điểm. Biết trước để chừa thời gian và có sẵn phương án.
| Điểm hay chậm | Vì sao | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Xe từ Hà Nội lên biên giới | Tắc đường ra khỏi thành phố, xe đón trả khách dọc đường | Xuất phát thật sớm, chọn xe đi thẳng tới khu cửa khẩu |
| Hàng đợi kiểm soát hộ chiếu | Đông khách vào giờ cao điểm và dịp lễ | Tới sớm trong ngày, tránh ngày sát lễ của hai nước |
| Tìm xe sau khi qua cửa khẩu | Nhiều người mời, khó phân biệt xe chính thức | Tìm hiểu trước điểm đón, đi theo nhóm nếu có thể |
| Vào ga tàu ở Nam Ninh | Kiểm tra giấy tờ, soi hành lý, ga lớn nhiều cửa | Tới ga sớm, đưa tên ga và số hiệu chuyến cho nhân viên xem |
| Ra khỏi ga Quảng Châu Nam | Ga rất rộng, đông người, lối ra nhiều | Biết trước sẽ đi metro hay taxi, theo chỉ dẫn hình tới điểm đón chính thức |
Chuẩn bị một tờ giấy ghi sẵn bằng chữ Hán: tên ga đi, tên ga đến, tên và địa chỉ khách sạn. Khi mệt và vội, đưa tờ giấy cho người khác đọc nhanh hơn mọi ứng dụng dịch.
Đi nhóm qua cửa khẩu: vài thỏa thuận nên có từ trước
Đi nhóm giúp đường bộ dễ chịu hơn nhiều: có người trông đồ khi người khác đi đổi tiền, có người đọc biển chỉ dẫn, chia nhau tiền xe. Nhưng nhóm cũng tạo ra loại rắc rối riêng, chủ yếu do không thống nhất trước.
Thứ nhất, thống nhất điểm hẹn sau mỗi lần kiểm soát. Qua cửa xuất cảnh và nhập cảnh, các thành viên xếp ở những hàng khác nhau và ra khỏi khu kiểm tra vào các thời điểm khác nhau. Không có điểm hẹn rõ ràng, người ra trước sẽ đứng chờ ở chỗ sai, người ra sau đi tìm.
Thứ hai, mỗi người tự giữ hộ chiếu và tự trả lời khi được hỏi. Ở khu kiểm soát, cán bộ hỏi từng người. Một người trả lời thay cả nhóm vừa không được chấp nhận vừa dễ tạo ra lời khai không khớp.
Thứ ba, hành lý của ai người đó chịu trách nhiệm. Không mang hộ đồ của người khác qua cửa khẩu, kể cả bạn đi cùng, nếu bạn không biết bên trong có gì. Khi hải quan hỏi, người đứng tên hành lý là người phải trả lời.
Câu hỏi thường gặp
Đi đường bộ từ Hà Nội tới Quảng Châu mất bao lâu?
Tùy giờ xuất phát, hàng đợi ở cửa khẩu và lịch tàu, thường gần trọn một ngày nếu đi suôn sẻ. Hàng đợi ở cửa khẩu là phần khó đoán nhất. Nên xuất phát sớm và chừa khoảng đệm trước giờ tàu cao tốc.
Có thể mua vé tàu cao tốc ngay tại ga Nam Ninh không?
Có thể mua tại quầy bằng hộ chiếu, nhưng dịp đông khách vé dễ hết. Mua trước trên hệ thống đặt vé chính thức của đường sắt Trung Quốc giúp chắc chỗ hơn; chọn loại vé đổi được nếu không chắc giờ qua cửa khẩu.
Ở cửa khẩu có cần đổi tiền không?
Nên đổi một ít nhân dân tệ ở tổ chức được phép tại Việt Nam trước khi đi để có tiền cho các khoản đầu tiên. Đổi với người mời chào ở cửa khẩu là đổi trôi nổi, rủi ro tiền giả, thiếu tiền và vi phạm quy định quản lý ngoại hối.
Mang bao hàng to lên tàu cao tốc được không?
Tàu cao tốc có quy định về kích thước và trọng lượng hành lý mang theo, và chỗ để trên tàu hạn chế. Bao hàng cồng kềnh rất khó xoay xở qua máy soi, cửa soát vé và trên toa. Hàng nên gom ở kho và gửi qua đơn vị vận chuyển.
Đi qua Móng Cái có khác gì đi qua Hữu Nghị?
Nguyên tắc giống nhau: hộ chiếu có thị thực, kiểm soát xuất nhập cảnh hai bên, rồi nối phương tiện về Nam Ninh và tàu cao tốc. Khác ở quãng đường từ nơi bạn ở tới cửa khẩu và phương tiện bên phía Đông Hưng. Chọn cửa khẩu gần bạn hơn.
Đi một mình bằng đường bộ có ổn không?
Được, nếu bạn đã chuẩn bị liên lạc, tiền, địa chỉ chữ Hán và vé từ trước. Lần đầu đi một mình nên chọn ngày không trùng dịp lễ, xuất phát sớm, giữ giấy tờ trước người, và báo lịch trình cho người nhà ở Việt Nam.