Nửa ngày đầu ở một khu chợ sỉ Quảng Châu nên dành để "đọc chợ" chứ chưa phải để mua: đi một vòng lấy toàn cảnh khu chợ, nhận ra khu nào bán nhóm hàng của mình, phân biệt sạp đầu nguồn với sạp buôn lại, ghi chép đều đặn, hỏi đúng vài câu cơ bản ở mỗi sạp ưng ý, rồi lọc danh sách sạp trước khi quay lại mua.
Cách làm này tốn nửa ngày nhưng tiết kiệm được nhiều hơn thế: bạn không bị kéo vào sạp đầu tiên, có điểm so sánh khi nghe giá, và biết chính xác nên quay lại đâu. Bài này hướng dẫn từng bước, kèm các dấu hiệu nên dừng lại hoặc rời khu chợ đó. Áp dụng được cho mọi khu, từ cụm quanh ga tới Sa Hà hay Thập Tam Hàng.
Vì sao nửa ngày đầu chỉ nên xem
Khi bước vào một khu chợ sỉ lớn ở Quảng Châu lần đầu, bạn có quá ít thông tin và quá nhiều lựa chọn. Bạn chưa biết giá nào là bình thường, chất lượng nào là phổ biến, sạp nào làm ra hàng và sạp nào chỉ bán lại. Mọi quyết định mua trong giờ đầu đều dựa trên cảm giác.
Nửa ngày xem giúp bạn có điểm so sánh. Sau khi đã thấy cùng một kiểu áo ở mười sạp, bạn biết khoảng giá phổ biến, biết sạp nào vải dày hơn, đường may kỹ hơn, sạp nào có đủ màu đủ size. Lúc đó, một mức giá nghe được mới có ý nghĩa.
Xem trước còn giúp giữ vốn cho đúng chỗ. Nếu mua ngay ở sạp đầu tiên, bạn có thể đã dùng hết phần vốn dành cho một nhóm hàng trước khi thấy sạp tốt hơn ở cuối dãy. Chỉ ngoại lệ cho mẫu đã biết chắc từ trước, hoặc sạp đã quen.
Với người chỉ có hai ba ngày, nửa ngày có vẻ quý. Nhưng thực tế, buổi chiều sau khi đã đọc chợ, bạn mua nhanh hơn nhiều so với vừa đi vừa phân vân cả ngày.
Đi một vòng lấy toàn cảnh
Vòng đầu tiên không dừng lâu ở sạp nào. Mục tiêu là vẽ được bản đồ trong đầu về khu chợ.
- Đi quanh bên ngoài để biết khu chợ gồm những toà nào, lối vào chính ở đâu, điểm gom hàng và chỗ người kéo hàng tập trung ở đâu.
- Vào từng toà định đi, đi hết các tầng liên quan, chú ý tầng nào tập trung nhóm hàng của bạn: đồ nữ, đồ nam, đồ trẻ em, giày, phụ kiện.
- Nhận ra phân khúc bằng cách trưng bày và khách đang mua: sạp chất đầy bao, khách lấy theo dây là bán số lượng; sạp rộng, ít mẫu, trưng như cửa hàng là showroom.
- Đánh dấu khu vực đáng quay lại trong sổ: toà, tầng, dãy, một mốc dễ nhớ.
- Ghi thời gian đi hết mỗi toà để biết lần sau cần bao lâu.
Sau vòng này, bạn có thể đã loại được một nửa số tầng hoặc toà vì không hợp nhóm hàng hay phân khúc của mình. Phần còn lại là nơi tập trung cho vòng thứ hai.
Nhận diện sạp đầu nguồn và sạp buôn lại
Vì sao cần phân biệt. Sạp đầu nguồn gắn với xưởng hoặc tự ra mẫu, giá là giá sỉ gốc của chợ, có thể đặt thêm màu, đặt số lượng. Sạp buôn lại lấy hàng từ nhiều nơi bày chung, giá cao hơn nhưng có khi linh hoạt bán ít hơn. Cả hai đều có chỗ dùng, nhưng biết mình đang ở đâu giúp hiểu giá.
Dấu hiệu gợi ý sạp đầu nguồn. Cùng một mẫu có đủ màu, đủ size với số lượng nhiều; có bao hàng đóng sẵn chờ giao; khách buôn lấy theo dây, theo bao; chủ sạp nói được về lịch ra mẫu mới, về khả năng đặt màu riêng; mẫu trong sạp có cùng một phong cách, cùng kiểu mác.
Dấu hiệu gợi ý sạp buôn lại. Mẫu rất đa dạng nhưng mỗi mẫu ít màu, ít size; nhiều kiểu mác khác nhau; chủ sạp không trả lời được câu hỏi về đặt thêm hay chất liệu chi tiết; sẵn sàng bán lẻ một hai chiếc với giá không chênh nhiều.
Không dấu hiệu nào chắc chắn. Có sạp đầu nguồn bán ít để thử khách mới, có sạp buôn lại trưng bày rất chuyên nghiệp. Cách chắc hơn là so cùng một kiểu hàng ở vài sạp: nếu nhiều sạp cùng bán một mẫu y hệt, sạp có giá thấp nhất và nhiều màu nhất thường gần nguồn hơn.
Ghi chép: cách ghi để tối còn dùng được
Sau nửa ngày, bạn có thể đã ghé hàng chục sạp. Không có ghi chép, tối về mọi thứ trộn vào nhau. Ghi chép tốt không cần dài, nhưng cần đều và cùng một khuôn.
Mỗi sạp ưng ý một dòng gồm: ký hiệu sạp tự đặt hoặc số sạp nếu có, toà, tầng, mốc gần đó; kiểu hàng và mẫu ưng ý; giá sỉ kèm điều kiện (bao nhiêu chiếc, dây size hay màu, có sẵn hay đặt); ghi chú chất lượng bằng vài từ quy ước của bạn như "vải dày, may đều" hay "khoá kém"; thái độ của chủ sạp, có cho đổi lỗi không.
Nếu sạp cho chụp, chụp mặt sạp để nhận ra khi quay lại, chụp mẫu ưng ý kèm giá đã ghi. Xin danh thiếp hoặc thông tin liên lạc, kẹp hoặc chụp lại ngay cạnh dòng ghi chép tương ứng. Nhiều người dùng ghi chú trên điện thoại kèm ảnh; nhiều người khác dùng sổ giấy vì nhanh và không lo hết pin. Cách nào cũng được, miễn là đều và cùng một khuôn từ đầu tới cuối chuyến.
Một mẹo nhỏ: đánh số trang hoặc số dòng, rồi ghi số đó lên ảnh khi chụp. Tối về, ảnh và dòng ghi chép khớp với nhau ngay mà không phải đoán.
Hỏi gì ở vòng xem
Ở vòng xem, mục tiêu là thu thông tin để so sánh, chưa phải thương lượng. Vài câu hỏi ngắn, hỏi giống nhau ở mọi sạp, giúp so sánh công bằng. Danh mục giao tiếp, mặc cả và thanh toán trên trang có cách hỏi bằng tiếng Trung.
- Giá sỉ của mẫu này là bao nhiêu, và giá đó áp dụng từ bao nhiêu chiếc?
- Bán theo dây size hay theo màu? Có ghép màu, ghép size được không?
- Hàng có sẵn hay phải đặt? Nếu đặt, bao lâu có hàng?
- Vải là loại gì, có co rút, phai màu sau giặt không?
- Nếu về nước phát hiện lỗi thì sạp xử lý thế nào?
- Có giao tới điểm gom hàng không, có tính công không?
- Sạp có gửi mẫu mới qua ứng dụng nhắn tin cho khách ở xa không?
Câu cuối cho biết sạp có làm việc từ xa được không, điều rất có giá trị sau chuyến đi. Câu thứ năm cho biết thái độ của sạp với khách: một câu trả lời rõ ràng, dù là "không đổi", vẫn tốt hơn một lời hứa mơ hồ.
Lọc sạp sau vòng xem
Cuối buổi, mở sổ ra và lọc. Bảng dưới là một cách chấm sơ bộ theo tiêu chí của chính bạn, không phải xếp hạng sạp hay chợ. Mỗi tiêu chí ghi đạt, tạm, hoặc không đạt.
| Tiêu chí | Câu hỏi để tự chấm | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Hợp khách | Mẫu có đúng kiểu, size, màu khách của shop cần không? | Hàng đẹp mà không hợp khách sẽ tồn |
| Chất lượng | Vải, đường may, phụ liệu có đạt mức tối thiểu của shop không? | Hàng lỗi làm mất cả lãi lẫn khách |
| Giá vốn dự kiến | Giá nhập cộng tỷ lệ chi phí có dưới mức tối đa đã tính không? | Vượt mức là không có lãi ở giá bán của shop |
| Điều kiện | Mức tối thiểu có vừa với số lượng cần không, ghép màu được không? | Mức tối thiểu cao buộc mua dư |
| Thái độ, đổi lỗi | Chủ sạp có trả lời rõ ràng về lỗi, có tiếp tử tế không? | Quyết định khả năng làm việc lâu dài |
| Làm việc từ xa | Sạp có gửi mẫu, nhận đặt qua tin nhắn không? | Mở đường đặt hàng sau chuyến đi |
Sạp đạt ở hai tiêu chí đầu nhưng không đạt giá vốn thì loại. Sạp đạt giá nhưng không đạt chất lượng cũng loại. Những sạp còn lại sắp theo mức độ hợp khách, rồi quay lại theo thứ tự đó khi mua. Thường sau lọc chỉ còn một phần nhỏ số sạp đã ghé, và đó là dấu hiệu tốt.
Buổi chiều: từ đọc chợ chuyển sang mua
Sau khi đã lọc, buổi chiều quay lại các sạp theo thứ tự ưu tiên. Lúc này bạn đã có điểm so sánh, nên cuộc nói chuyện với chủ sạp khác hẳn buổi sáng: bạn biết khoảng giá phổ biến, biết sạp này hơn sạp khác ở điểm nào, và biết mình cần bao nhiêu.
Ở mỗi sạp, kiểm lại chiếc hàng thật chứ không chỉ chiếc mẫu: mở vài chiếc trong bao, soi đường may, khoá, màu, mùi. Chốt mẫu, size, màu, số lượng theo danh sách mua; nếu muốn điều kiện tốt hơn, như ghép màu hay đổi lỗi khi về, đây là lúc nói ra, dựa trên việc bạn sẽ lấy thật. Nhận phiếu ghi hàng, chụp lại, thống nhất cách giao tới điểm gom.
Nếu một sạp trong danh sách giờ trả lời khác buổi sáng, như giá khác, hết màu, không còn ghép size, đừng ngại chuyển sang sạp kế tiếp trong danh sách. Đó chính là lý do bạn đã lọc nhiều hơn một sạp cho mỗi nhóm hàng.
Cuối ngày, đối chiếu hàng đã về điểm gom với phiếu, đánh dấu sạp nào giao đủ. Những sạp vừa làm việc tốt là ứng viên để đặt từ xa sau này; ghi một dòng nhận xét ngay khi còn nhớ.
Dấu hiệu nên rời khu chợ đó
Khu không có nhóm hàng của bạn. Sau vòng đầu mà phần lớn sạp không bán đúng nhóm hàng hay phân khúc, đừng cố tìm. Chuyển sang khu khác sớm tiết kiệm thời gian hơn, và ghi lại để lần sau khỏi quay lại.
Giá vốn dự kiến vượt ngưỡng ở hầu hết các sạp. Nếu hầu hết các sạp hợp khách đều cho giá vốn vượt mức tối đa của bạn, có thể khu này thuộc phân khúc cao hơn khách của shop. Tìm khu có phân khúc phù hợp hơn.
Nhiều hàng gắn nhãn hiệu của người khác. Nếu một khu bày nhiều hàng mang logo thương hiệu nổi tiếng, cẩn trọng hơn với toàn bộ khu đó. Bạn không muốn trộn lẫn nguồn hàng của mình với những sạp như vậy.
Bị chèo kéo, ép mua. Bị theo sát, ép mua, hoặc được mời tới kho riêng ở chỗ khác. Lịch sự từ chối và đi tiếp; có rất nhiều sạp khác.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mang theo phiên dịch khi đi khảo sát chợ không?
Không bắt buộc. Ở vòng xem, phần lớn câu hỏi về giá, số lượng, màu, size có thể hỏi bằng vài câu tiếng Trung cơ bản, máy tính bỏ túi và ứng dụng dịch. Phiên dịch hữu ích hơn khi thương lượng đặt hàng số lượng, đặt màu riêng hay thoả thuận đổi lỗi.
Khảo sát một khu chợ mất bao lâu?
Tuỳ khu lớn hay nhỏ và số nhóm hàng bạn tìm. Với một khu gồm vài toà, nửa ngày thường đủ để đi một vòng, ghi chép những sạp ưng ý và lọc sơ bộ. Khu rất lớn hoặc tìm nhiều nhóm hàng thì cần nhiều hơn.
Có nên nói với chủ sạp rằng mình chỉ đang xem không?
Cứ nói thật là mình đang xem để chọn, sẽ quay lại lấy. Chủ sạp quen với khách buôn khảo sát. Điều quan trọng là hỏi ngắn gọn, không chiếm sạp lâu lúc đông khách, và giữ lời nếu đã hẹn quay lại.
Làm sao nhớ được sạp khi quay lại?
Ghi toà, tầng, dãy và một mốc dễ nhận ra, chụp mặt sạp nếu được phép, xin danh thiếp. Trong các toà lớn, nhiều sạp trông giống nhau, nên ghi chép càng cụ thể càng tốt. Đánh số dòng trong sổ và ghi số đó lên ảnh giúp đối chiếu nhanh.
Có nên mua thử một ít ngay ở vòng xem không?
Có thể, nếu bạn muốn kiểm chất lượng thật của một sạp nghi là tốt và sạp đồng ý bán ít. Mua thử với số lượng rất nhỏ giúp kiểm vải, đường may, rồi quyết định số lượng lớn sau. Đừng để việc mua thử biến thành mua lớn khi chưa xem hết.