Ăn uống khi đi đánh hàng Quảng Châu: ăn gì, ăn ở đâu, gọi món thế nào

Ăn uống khi đi đánh hàng Quảng Châu nên theo nhịp chợ chứ không theo nhịp du lịch: ăn sáng no và nhanh trước giờ chợ đông, giữa ngày ăn gọn ngay trong khu chợ, tối mới ăn thong thả. Ẩm thực Quảng Đông thường thanh, ít cay, nhiều món người Việt dễ ăn như cháo, mì hoành thánh, hủ tiếu xào bò, cơm niêu, xá xíu. Không cần biết tiếng Trung để gọi món, chỉ cần vài cách gọi và vài từ để tránh thứ mình không ăn được.

Người đi chợ thường bỏ bữa vì tiếc thời gian, rồi chiều mệt lả, chọn hàng vội, tính nhầm. Ăn đúng giờ là một phần của công việc. Bài này giúp bạn biết ăn gì, ăn ở đâu cho nhanh, gọi món thế nào khi không biết tiếng và giữ sức trong mấy ngày liền đi bộ hàng chục cây số trong các toà chợ.

Nhịp ăn của một ngày đi chợ

Chuyến đánh hàng thường kéo dài ba đến năm ngày, và ngày nào cũng có nhịp gần giống nhau. Nếu bữa ăn được sắp xếp thành nếp, bạn đỡ phải quyết định vặt mỗi ngày và dành đầu óc cho việc chọn hàng, tính tiền. Ngày đầu tiên nên dành vài phút để ý các quầy ăn sáng quanh chỗ ở và quanh cổng chợ, những ngày sau cứ thế mà đi.

Một ngày đánh hàng thường bắt đầu sớm. Nhiều khu chợ quần áo đông từ sáng sớm, và giờ đẹp để xem hàng, mặc cả là lúc chủ sạp còn thong thả, chưa bị khách vây kín. Vì thế bữa sáng nên ăn sớm, ăn no, gần chỗ ở hoặc gần cổng chợ.

Bữa trưa trong khu chợ thường là bữa nhanh: cơm hộp, mì, bánh bao, đồ ăn sẵn ở các quầy quanh chợ hoặc khu ăn uống trong toà nhà. Nhiều người làm ở chợ cũng ăn kiểu này, nên quầy ăn quanh chợ phục vụ rất nhanh. Đừng bỏ bữa trưa: buổi chiều là lúc bạn quay lại các sạp đã chọn để chốt hàng, cần đầu óc tỉnh táo để đếm và tính.

Bữa tối là lúc nghỉ ngơi thật sự. Sau khi gom hàng, kiểm hàng, bạn có thời gian ngồi một quán tử tế, ăn món Quảng Đông, uống canh. Một bữa tối ngon cũng là cách giữ tinh thần cho cả chuyến đi dài ngày.

Mang theo nước và một ít đồ ăn nhẹ trong túi. Khi đang ở tầng cao của một toà chợ đông, xuống tìm đồ ăn mất nhiều thời gian; một gói bánh, một chai nước giúp bạn đi tiếp tới lúc nghỉ.

Món Quảng Đông dễ ăn cho người Việt

Dưới đây là một số món phổ biến ở Quảng Châu, kèm tên chữ Hán và phiên âm để bạn chỉ cho người bán. Cách nấu và tên gọi có thể khác nhau giữa các quán.

Người Quảng Đông có thói quen uống trà sáng với điểm tâm, ngồi lâu, nói chuyện. Nếu bạn muốn ăn nhanh để kịp chợ, chọn quán điểm tâm nhỏ bán mang đi hoặc quán cháo, mì thay vì nhà hàng trà sáng lớn vào cuối tuần.

Gọi món khi không biết tiếng

Chỉ vào món. Nhiều quán có ảnh món trên tường hoặc trên thực đơn, hoặc bày sẵn món để khách chỉ. Chỉ vào thứ bạn muốn, giơ số ngón tay cho số lượng.

Nhìn bàn bên cạnh. Thấy bàn bên ăn món hấp dẫn, chỉ vào đó một cách lịch sự. Cách này dùng được ở hầu hết quán bình dân.

Vài từ ngắn để tránh thứ không ăn được. 不要辣 (bú yào là) là "không cay"; 不要香菜 (bú yào xiāngcài) là "không rau mùi"; 我不吃猪肉 (wǒ bù chī zhūròu) là "mình không ăn thịt lợn". Lưu sẵn trên điện thoại để đưa người bán xem.

Dị ứng thì phải viết rõ. Nếu bạn dị ứng lạc (花生, huāshēng) hay hải sản (海鲜, hǎixiān), đừng chỉ trông vào cử chỉ. Chuẩn bị một câu viết sẵn bằng chữ Hán nói rõ mình dị ứng, đưa người bán đọc. Với dị ứng nặng, cẩn trọng với đồ ăn sẵn vì khó biết thành phần.

Ứng dụng dịch quét ảnh. Ứng dụng dịch có chức năng chụp ảnh thực đơn và dịch tại chỗ. Bản dịch tên món thường buồn cười và không chính xác, nhưng đủ để biết món có thịt gì, có cay không.

Thanh toán ở quán ăn và vài thói quen nên biết

Trước khi vào quán, nhìn nhanh xem khách đang trả tiền thế nào: xếp hàng ở quầy, quét mã dán trên bàn hay chờ người phục vụ. Làm theo cách khách quen đang làm là cách nhanh nhất để không lúng túng ở quán lạ, kể cả khi bạn không nói được câu nào.

Quán ăn ở Quảng Châu, kể cả quầy nhỏ, phổ biến thanh toán bằng quét mã qua ví điện tử. Tiền mặt vẫn là phương thức hợp pháp, nhưng một số quầy có thể không có sẵn tiền lẻ để trả lại. Mang theo tiền mệnh giá nhỏ và chuẩn bị phương thức thanh toán điện tử nếu bạn đã thiết lập được.

Nhiều quán bình dân gọi món và trả tiền trước ở quầy rồi mới nhận món hoặc chờ mang ra. Quán lớn thì gọi món tại bàn, trả tiền khi ra về. Ở Trung Quốc đại lục, việc để lại tiền boa ở quán ăn không phải thói quen phổ biến.

Trong quán trà sáng truyền thống, khi người phục vụ rót trà cho bạn, nhiều người Quảng Đông có thói quen gõ nhẹ hai ngón tay lên bàn thay lời cảm ơn. Bạn không cần làm theo, nhưng biết để không ngạc nhiên. Muốn thêm nước trà, người ta thường mở hé nắp ấm để người phục vụ hiểu.

Giữ sức khoẻ trong mấy ngày đi chợ liên tục

Chuyến đánh hàng đòi hỏi sức nhiều hơn du lịch. Vài thói quen nhỏ giúp bạn đi hết lịch mà không gục giữa chừng.

• Uống đủ nước: không uống nước máy trực tiếp; dùng nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi. Các toà chợ đông người, nóng, khô hoặc rất ẩm tùy mùa, bạn mất nước nhanh hơn bạn nghĩ.
• Đừng thử quá nhiều món lạ trong ngày đầu: dạ dày cần thích nghi với dầu mỡ, gia vị và nước khác. Một ngày đầy món lạ có thể khiến ngày sau phải nằm ở phòng.
• Mang theo thuốc cá nhân quen dùng: thuốc bạn đang dùng hằng ngày, thuốc tiêu hoá, thuốc cảm mà bạn đã quen. Hỏi dược sĩ, bác sĩ ở Việt Nam nếu bạn có bệnh nền; bài này không tư vấn thuốc.
• Ăn sáng đầy đủ: đi chợ đói vừa mệt vừa dễ quyết định vội.
• Nghỉ ngắn giữa buổi: mười phút ngồi uống nước giữa hai toà chợ giúp bạn tỉnh táo cho phần đi tiếp.
• Ngủ đủ: tối kiểm hàng xong nên ngủ sớm. Sáng hôm sau chợ lại họp sớm.

Nếu thấy không khoẻ, đừng cố đi chợ tiếp. Một ngày nghỉ còn hơn ba ngày ốm ở nước ngoài. Khi cần, đến cơ sở y tế; giữ sẵn thông tin bảo hiểm du lịch nếu bạn có mua.

Người có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường nên mang đủ thuốc cho cả chuyến cộng thêm vài ngày dự phòng, kèm một tờ ghi tên bệnh và tên hoạt chất đang dùng, phòng khi phải đi khám ở nơi không ai hiểu tiếng Việt.

Ăn ở khu chợ: an toàn và tiện

Quanh các khu bán buôn lớn có rất nhiều quầy ăn phục vụ người buôn bán, người bốc vác, chủ sạp. Chọn quầy đông khách địa phương, đồ ăn nóng, nấu tại chỗ. Đồ ăn đã bày lâu ngoài trời, nhất là mùa nóng ẩm, là thứ nên tránh.

Một số toà chợ có khu ăn uống chung trong toà nhà, tiện vì bạn không phải ra ngoài khi trời mưa. Nhiều chủ sạp cũng gọi đồ ăn giao tới sạp, nên vào giờ trưa bạn sẽ thấy người giao đồ ăn đi lại liên tục. Giờ ăn trưa của chủ sạp cũng là lúc nên để họ ăn xong rồi mới hỏi chuyện hàng.

Không mời hay nhận đồ ăn, đồ uống từ người lạ mới quen ở chợ. Đây là lời khuyên an toàn chung ở mọi thành phố lớn, không riêng Quảng Châu.

Mùa nóng ẩm ở Quảng Châu kéo dài, các toà chợ đông người lại càng ngột ngạt. Chọn đồ uống mát như trà, nước đóng chai, tránh uống quá nhiều đồ ngọt và đá lạnh ở quầy không rõ nguồn nước. Nhiều người Quảng Đông uống canh hầm và trà thảo mộc trong bữa ăn; bạn có thể thử, nhưng nếu đang dùng thuốc điều trị thì cẩn trọng với các loại trà có thảo dược.

Ăn uống khi đi nhóm và khi gặp chủ xưởng

Đi nhóm, bữa tối là lúc cả nhóm ngồi lại so sánh hàng, chia sẻ sạp tốt, nhắc nhau sạp nên tránh. Một nếp hay là gọi món chung đặt giữa bàn theo kiểu người Quảng Đông, chia tiền đều hoặc theo phần. Thống nhất cách chia từ đầu để không ai ngại.

Khi làm việc với xưởng hay công ty thương mại, đôi khi bạn được mời ăn hoặc muốn mời lại. Trong văn hoá ăn uống của người Trung Quốc, bữa ăn là dịp làm quen, ít khi bàn chi tiết giá cả ngay trên bàn. Người mời thường là người trả tiền; nếu bạn được mời, việc mời lại vào một dịp khác là cách đáp lễ tự nhiên.

Nếu bạn muốn mời một chủ sạp quen đi ăn để cảm ơn, chọn giờ sau khi chợ vãn, quán gần chợ, đừng kéo họ đi xa giữa giờ bán. Với người bán hàng ở chợ sỉ, thời gian trong giờ chợ là thời gian kiếm sống; tôn trọng điều đó cũng là cách giữ mối.

Nếu bạn không uống rượu, từ chối nhẹ nhàng và dùng trà hay nước ngọt thay thế là bình thường. Không cần ép mình theo nhịp của người khác. Giữ tỉnh táo khi đang ở nước ngoài, mang theo tiền và giấy tờ, là ưu tiên của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Đồ ăn Quảng Châu có hợp khẩu vị người Việt không?

Phần lớn người Việt thấy ẩm thực Quảng Đông dễ ăn vì vị thanh, ít cay, nhiều món quen như cháo, mì hoành thánh, xá xíu, hủ tiếu xào. Món lạ như nội tạng, món hầm thuốc bắc thì tùy người. Ngày đầu nên chọn món quen.

Có uống nước máy ở Quảng Châu được không?

Không nên uống nước máy trực tiếp. Dùng nước đóng chai hoặc đun sôi bằng ấm ở phòng. Khi ăn ở quán, nước trà hoặc nước nóng do quán phục vụ là nước đã đun.

Ăn chay hoặc kiêng thịt lợn có khó không?

Có thể làm được, nhưng nên chuẩn bị câu viết sẵn bằng chữ Hán nói rõ điều mình kiêng và đưa người bán xem. Nhiều món dùng nước dùng hoặc mỡ từ thịt, nên ăn chay chặt chẽ sẽ khó hơn ở quán bình dân.

Ăn ở khu chợ có an toàn không?

Chọn quầy đông khách địa phương, đồ nấu nóng tại chỗ. Tránh đồ đã bày lâu ngoài trời, nhất là mùa nóng. Ngày đầu nên ăn nhẹ, ít món lạ để dạ dày quen dần.

Trả tiền ăn bằng tiền mặt được không?

Tiền mặt là phương thức thanh toán hợp pháp, nhưng nhiều quầy nhỏ quen thanh toán bằng quét mã và có thể thiếu tiền lẻ để thối. Mang tiền mệnh giá nhỏ và chuẩn bị thêm phương thức điện tử nếu đã thiết lập được.

Có cần để lại tiền boa ở quán ăn không?

Ở Trung Quốc đại lục, tiền boa ở quán ăn không phải thói quen phổ biến. Quán thường không chờ khách để lại. Nếu muốn cảm ơn, một câu cảm ơn và thái độ lịch sự là đủ.